تأکید بر نقش اسطوره و قصه در شکلگیری ذهن انسان
به گزارش روابط عمومی حوزه هنری استان زنجان، کارگاه آموزشی «اسطوره و کهنالگوها» با حضور علیرضا ارسنجانی و جمعی از نویسندگان و رماننویسان زنجانی، شامگاه چهارشنبه ۲۰ خردادماه ۱۴۰۵ در حوزه هنری استان زنجان برگزار شد. در این نشست، نقش اسطوره، روایت و قصه در شکلگیری ذهن، هویت و ادراک انسان و همچنین جایگاه آن در ادبیات و داستاننویسی مورد بررسی قرار گرفت.
علیرضا ارسنجانی در این کارگاه با اشاره به پیوند عمیق میان «داستان»، «تاریخ» و روایتهای معاصر اظهار کرد: مفهوم «استوری» در شبکههای اجتماعی ادامه همان سنت دیرینه داستانگویی انسان است و هیچ تصویر یا روایتی بدون پشتوانه داستانی معنا پیدا نمیکند.
وی با تشریح روند شکلگیری ذهن انسان از منظر انسانشناسی و ادبیات افزود: رشد مغز انسان و توانایی اندیشه، زمینهساز شکلگیری پرسشهای بنیادینی همچون «من کیستم؟»، «از کجا آمدهام؟» و «به کجا میروم؟» شده است؛ پرسشهایی که به شکلگیری اسطورهها و روایتهای کلان در تمدن بشری انجامیدهاند.
مدرس این کارگاه اسطوره را «کلانروایت ذهنی» دانست که به رفتار، هویت و سبک زندگی انسان جهت میدهد و تصریح کرد: اسطوره همچون آهنربایی نامرئی، ذهن انسان را سازماندهی کرده و به آن جهت میبخشد.
در ادامه، با اشاره به اسطورههای یونان باستان، نقش خدایانی همچون آرتمیس، هستیا، دیونیسوس و آرس در تفسیر شخصیت انسانها تشریح شد و عنوان گردید که در نگاه اسطورهای، ویژگیهای رفتاری افراد به این الگوهای کهن نسبت داده میشد.
ارسنـجانی همچنین به نقش اسطورهها در کاهش اضطراب انسانهای اولیه اشاره کرد و گفت: نسبت دادن پدیدههایی مانند باران، رعد و برق یا بیماری به خدایان، راهی برای معنا دادن به جهان ناشناخته و کاهش ترس انسان بوده است.
وی با بیان اینکه انسان به تدریج از نظام چندخدایی به باور به خدای یگانه رسیده است، افزود: این تحول نتیجه تناقضهای موجود در نظامهای اسطورهای و نیاز انسان به وحدت در تفسیر جهان بوده است.
در بخش پایانی این کارگاه، بر نقش بنیادین «قصه» در انتقال معنا در ادیان و فرهنگها تأکید شد و بیان گردید که پیامبران نیز مفاهیم عمیق الهی را در قالب روایت و داستان به انسان منتقل کردهاند.
همچنین ساختار داستانی بهعنوان یک «پیرنگ منسجم و زنجیرهای» تشبیه شد که در آن هر جزء باید در ارتباط با اجزای دیگر عمل کند؛ در غیر این صورت، کل روایت دچار ضعف ساختاری خواهد شد.
این کارگاه با حضور جمعی از نویسندگان و رماننویسان استان در حوزه هنری زنجان برگزار شد.