تشریح ابیات «منطقالطیر» با تمرکز بر حکایت «نذر محمود»
در راستای ترویج و تعمیق مباحث عرفانی و ادبی، نهمین نشست تخصصی شرح و تفسیر منظومه عرفانی «منطقالطیر» اثر شیخ فریدالدین عطار نیشابوری در سوم خرداد ۱۴۰۵ در حوزه هنری استان زنجان برگزار شد. این جلسه که شصتونهمین برنامه از سلسلهنشستهای معنوی عطارخوانی محسوب میشود، با حضور دکتر قربان ولیئی، عضو هیأت علمی دانشگاه زنجان، ادیب و پژوهشگر، و علاقهمندان شعر و ادب فارسی همراه بود.
در این نشست که شصتونهمین جلسه از سلسه نشستهای عطارخوانی محسوب میشود، به بررسی و تبیین ابیات ۳۱۸۳ تا ۳۲۱۱ اختصاص داشت. دکتر ولیئی در این جلسه، حکایت «نذر محمود» را محور تفسیر خود قرار داد. این حکایت، روایتی است از ملک محمود غزنوی که پس از نذر کردن بخشش غنایم جنگی به درویشان در صورت پیروزی، در عمل با چالشهایی جدی روبهرو میشود؛ چالشهایی که عمدتاً ناشی از دیدگاه مادی اطرافیان شاه و مقایسه ارزش ظاهری غنایم با شایستگی درویشان بود.
دکتر ولیئی با استناد به اشعار عطار نیشابوری، به لایههای عمیقتر این داستان پرداخت و تقابل میان «ارزشگذاری مادی» و «ارزشگذاری معنوی» را تشریح کرد. در این تحلیل، تاکید شد که در نگاه عرفانی، آنچه در عالم مادی کماهمیت به نظر میرسد، گاه در عالم معنا، ارزشمندتر است. در این راستا، به سخنان «دیوانه بیدل» (بُوالحسین) در کنار این عبارت، اشاره و بیان شد که ملاک حقیقی سنجش ارزش، نه منفعت دنیوی، بلکه خلوص نیت، اشتیاق قلبی، و توجه به جایگاه واقعی روح انسان است. اشک و آهی که از سر درد دل برمیآید، ارزشی فراتر از تمام غنایم مادی دارد، زیرا نشان از ارتباط عمیقتر با حقیقت وجودی دارد.
این سلسلهنشستها که با استقبال خوب مخاطبان مواجه شده است، این نشستها با هدف آشنایی بیشتر علاقهمندان به عرفان و ادبیات کهن فارسی، به صورت مستمر ساعت ۱۷ یکشنبههای هر هفته در حوزه هنری استان زنجان برگزار میشود.