زنجان
← همه اخبار
هنر دیوار نگاری و یا نقاشی روی دیوار/ تهیه و تنظیم:مهناز حسین زاده فیروز آبادی
۱۹ اسفند ۱۳۹۳کد خبر: 33451۵
امروزه نقاشی دیواری از نظر ایجاد تاثیرات قوی بصری و آفرینش زیبایی و هماهنگی فرم و ریتم، نقش ارزشمندی در آثار معماری و زیباسازی شهری دارد. این رشته هنری اگر به درستی شناخته شود و به درستی به اجرا درآید، با توجه به فضاهای زیبا و باشکوهی که به وجود می آورد می تواند با هنر معماری تلفیق شود، همچنین این توان و اهمیت را در خود دارد که با فرهنگ و هنر هر ملتی در آمیخته و به آن ارزش و اعتبار والایی دهد.
1- نقاشی دیواری یکی از شیوه هاست که از انسان غارنشین تا انسان قرن بیست و یکم ا آن برای مفاهیم مختلف جادویی،سبلیک به نهادینه و روزمره استفاده کرده است. تنها سیر زمان در شیوه های اجرایی آن دست برده است.
2- دیوارنگاری و از جمله نقاشی روی دیوارهنری است که به خصوص در ایران قدمتی دیرینه دارد. از زمان غارنشینی انسان در فلات ایران تا دوران پیش از تاریخ، دوران تاریخی و دوران اسلامی در ایران شاهد نمونه های متنوعی از دیوارنگاری هستیم.
3- دیوار نگاری به چیزی بیشتر از ترسیم در اندازه ی بزرگ روی دیوار اشاره دارد و تفاوت و تمایز بین این دو در مجموعه های ویژگیهای زیبا شناسانه و ضرورت های فنی بسیار متغیرحکایت دارد. از جمله عوامل می توان به ماندگاری مکان اجرای اثر یا جدایی نا پذیر بودن نقاشی از بنا اشاره نمود.
4- نقاشی دیواری به عنوان یکی از اشکال هنری در طول تاریخ همواره از اهمیت خاصی برخوردار بوده، تاثیر آن بر زندگی انسان از دیرباز تاکنون آنچنان پایدار و ماندنی است که می توان گفت کمتر رشته هنری چنین تاثیری را داشته است، زیرا که خیلی از رشته های هنری در مقاطعی از تاریخ بنا به ضرورت و مجموعه شرایط خاصی شکل گرفته و در مقاطعی دیگر از بین رفته یا کاربرد خود را از دست داده اند. اما نقاشی دیواری را می توان اولین زایش راستین هنری انسان در سپیده دم تاریخ هنر دانست. در عصر پادینه سنگی انسان با استفاده از دوده ی ذغال یا سوخته استخوان مخلوط با پیه جانوران ویا با رنگدانه های کاشی همچون گل اخرا و خاک سرخ تصاویر انتزاعی را بر روی دیوار غارها به گذاشت.
«نقاشی دیواری در ایران» قدیمی ترین آثار نقاشی یافت شده در ایران به استناد آثار بدست آمده مربوط به دوران نوسنگی (حدود هشت هزار سال قبل از میلاد) بوده که بر صخره های غار دوشه و در دره میرملای در منطقه کوهدشت لرستان غار هرتو و سفالینه های گنج دره و تپه های کشر ترسیم شده اند. این نقاشی ها صحنه های رزم و شکار با تیرو کمان و حیواناتی چون اسب، بز کوهی و سگ را نشان می دهد که به شیوه ای ساده و ابتدایی و با ترکیبات مواد رنگی قرمز اخرایی، سیاه و اندکی زرد توسط انسان های غارنشین خلق شده است.هنر مندان سفالگر نیز سطوح سفالینه های خود رابا استفاده از رنگهای گیاهی معدنی تقسیم بندیهای طولی وعرضی می نمودند و سپس متن سطوح تقسیم بندی را با شکلهای هندسی مانند لوزی،مثلث،هاشور،زیگزاگ و خطوط تابدار و مواج می آراستند که این نوع نقش نگاری رعایت توازن و تقارن بود. هنر نو سنگی که با مشخصه هندسه گرایانی در جهان شناخته می شود و انسان گامی قطعی در تاریخ تکامل بر می دارد. یکی از زیبا ترین دیوار نگاری های دوره ایلامی نقاشی های دیواری در تپه ملیان متعلق به آغاز ایلام حدود 3200ه.ق است که سطح دیوارها به طرز زیبا یی با نگاره های گیاهی و هندسی آرایش یافته اند و موضوع تصاویر آن بیشتر شامل صحنه های نیایش،شکار ونبرد،قربانی ضیافت،اعطای قدرت و منصب،موجودات اسطوره ای و آیینی و شخصیت های مذهبی و غیره است. از نقاشی دوران تاریخی ایران در دوره ی مادها آثار بسیار محدودی باقی مانده است.چنانچه مرودت مورخ یونانی درمورد رنگارنگ بودن دیوارهای اکباتان پایتحت مادها حکایت از نقاشی دواری دارد.دیوار نگاره های پاسارگاد و تخت جمشید نیز از جمله مدارک با ارزش دورهی هخامنشی می باشند که حکایت از علاقه نقاشان ایرانی به رنگهای شاد وشفاف و خالص خصوصا رنگهای قرمز،زرد،آبی،طلایی و سبز دارد. در دوره ی پارت نقاشی دیواری کوه خواجه سیستان و گچ بری های رنگ آمیزی شده قلعه یزد گرد متعلق به اواخر انید دره از جمله مدارک بررسی نقاشی ایران در این عصر می باشد که با استفاده از رنگهای ارغوانی تا سرخ روشن است.از نکات جالب این دیوار نگاره صورت انسان به صورت سه ربع رخ است که برای اولین بار در ایران ترسیم می گردد.نقاشی دوره ی ساسانی وسر انجام دوران اسلامی به شکل نهایی خود دست می یابد.نقاشی اشکانی تلاش دارد فرهنگ و اسطوره های قومی ایرانی را به نمایش بگذارد.از نقاشی های متعدد دیواری دورهی ساسانی می توان آثار پنج کنت در مشرق سمرقند و افراسیاب قلعه و موزائیکی نیشابور،شوش و غیره را نام برد که از لحاظ ردگ بسیار غنی و هماهنگ و با تعادل زیاد بکار رفته اند. نقاشی در عهد سامانیان و غزنویان بیشتر به صورت دیوارنگاره ها در کاخ سلاطین و با مضمون شکار چی سوار بر اسب فاخر را نشان می دهد. در دوره صفوی در پی روابط فرهنگی و اقتصادی ایرانیان با ممالک اروپائی بتدریج هنرمندان ایرانی با مظاهر هنر نقاشی اروپا آشنا شدند که موجب تحول در هنرهای تجسمی و دیدگاه هنرمند ادوار پس ازخود گردید.از ویژگی های نقاشی های صفوی، وابستگی و همانندی های سبک شناسی در نقاشی های نسخ خطی و دیوار نگاره هاست.بتدریج مضمون های اجتماعی و زندگی روزمره مردمدر آثار مشاهده و نقاشی ایرانی از صورت دو بعدی خارج و آثار به شیوه ی سه بعدی کپی و اجرا می شود که در حوزه فرهنگ سازی نیز موثر واقع شده و علی رغم آثار مکاتب نقاشی سنتی ایران، واقع گرایی را در تجسم مضامین دنیوی و مادی گسترش می دهد.برخی محققان ایران ،دوران قاجار را سرزمین نقاشی ها نامیده اند. در این دوره نقاشی ها جزیی از بدنه ساختمان های درباری،دولتی و منازل اشرافی بوده اند که در گوشه وکنار کشور ساخته می شدند و موضوع آنها «تاریخی،ادبی،اساطیری،مذهبی و...»بوده که اغلب به اندازهطبیعی ترسیم می شده اند. با شروع عصر قاجار و علافه فتحعلی شاه و ناصرالدین شاه به هنر نقاشی رونق تازه ای در نقاشی ایران بوجود آمد و در طول دوره ی قاجار آثار فراوان به صورت مصور سازی کتاب و تابلو و نقاشی دیواری توسط نقاشان بوجود آمد. آثار انید دره دارای خصوصیات خاصی است که این سبک تلفیق و التقاطی است از سبک نقاشی مکتب اصفهان سده11و12، آثار نقاشان اروپایی خصوصا روسی و زندگیدرباری پادشاهان قاجار.بیشتر نقاشی های دوره قاجار تک مهره های آذینی با رنگ های درخشان و تند است.از نو آوریهای دوره قاجار می توان به نقاشی هایی که به نقاشی های قهوه خانه ای شهرت یافته اشلره نمود. از بسیاری نقاشی ها،تنها عکس هایی پراکنده باقی مانده و برخی همچون نقاشی های کاخ نگارستان جابه جا شده و قطعات آنها در خزانه کاخ موزه گلستان نگهداری می شوند.نقاشی های کاخ سلیمانیه از جمله آثار معدودبرجا مانده در مکان اصلی خود است واز جهاتی منحصر به فرد به شمار می آید. این نقاشی های دیواری نمونه بارزویگانه ای از نقاشی قاجاری اند. کاخ چهل ستون قزوین تنها یادگار مکتب نقاشی دوره صفوی در دنیاست. کاخ چهل ستون عاری از تاثیرات نقاشی غربی است . قطع درختان محوطه داخلی کاخ چهل ستون و رفت و آمد خودروها را در خیابان مقابل این بنا از جمله عوامل تسریع کننده فرسودگی نقاشی ها ارزیابی و بیان شده است همچنین استفاده نادرست از فضا و قرار دادن کتابخانه در این بنا نیز سبب از میان رفتن تدریجی آثار نقاشی دیواری عمارت چهل ستون قزوین می شود.در سال های پیش به اشتباه برای مرمت نقاشی های دیواری، رنگ و لعاب به روی آثار زده بودند که در پایان، مجبور به مدفون کردن نقاشی ها در زیر گچ شدند.
«نقاشی دیواری در ایران» قدیمی ترین آثار نقاشی یافت شده در ایران به استناد آثار بدست آمده مربوط به دوران نوسنگی (حدود هشت هزار سال قبل از میلاد) بوده که بر صخره های غار دوشه و در دره میرملای در منطقه کوهدشت لرستان غار هرتو و سفالینه های گنج دره و تپه های کشر ترسیم شده اند. این نقاشی ها صحنه های رزم و شکار با تیرو کمان و حیواناتی چون اسب، بز کوهی و سگ را نشان می دهد که به شیوه ای ساده و ابتدایی و با ترکیبات مواد رنگی قرمز اخرایی، سیاه و اندکی زرد توسط انسان های غارنشین خلق شده است.هنر مندان سفالگر نیز سطوح سفالینه های خود رابا استفاده از رنگهای گیاهی معدنی تقسیم بندیهای طولی وعرضی می نمودند و سپس متن سطوح تقسیم بندی را با شکلهای هندسی مانند لوزی،مثلث،هاشور،زیگزاگ و خطوط تابدار و مواج می آراستند که این نوع نقش نگاری رعایت توازن و تقارن بود. هنر نو سنگی که با مشخصه هندسه گرایانی در جهان شناخته می شود و انسان گامی قطعی در تاریخ تکامل بر می دارد. یکی از زیبا ترین دیوار نگاری های دوره ایلامی نقاشی های دیواری در تپه ملیان متعلق به آغاز ایلام حدود 3200ه.ق است که سطح دیوارها به طرز زیبا یی با نگاره های گیاهی و هندسی آرایش یافته اند و موضوع تصاویر آن بیشتر شامل صحنه های نیایش،شکار ونبرد،قربانی ضیافت،اعطای قدرت و منصب،موجودات اسطوره ای و آیینی و شخصیت های مذهبی و غیره است. از نقاشی دوران تاریخی ایران در دوره ی مادها آثار بسیار محدودی باقی مانده است.چنانچه مرودت مورخ یونانی درمورد رنگارنگ بودن دیوارهای اکباتان پایتحت مادها حکایت از نقاشی دواری دارد.دیوار نگاره های پاسارگاد و تخت جمشید نیز از جمله مدارک با ارزش دورهی هخامنشی می باشند که حکایت از علاقه نقاشان ایرانی به رنگهای شاد وشفاف و خالص خصوصا رنگهای قرمز،زرد،آبی،طلایی و سبز دارد. در دوره ی پارت نقاشی دیواری کوه خواجه سیستان و گچ بری های رنگ آمیزی شده قلعه یزد گرد متعلق به اواخر انید دره از جمله مدارک بررسی نقاشی ایران در این عصر می باشد که با استفاده از رنگهای ارغوانی تا سرخ روشن است.از نکات جالب این دیوار نگاره صورت انسان به صورت سه ربع رخ است که برای اولین بار در ایران ترسیم می گردد.نقاشی دوره ی ساسانی وسر انجام دوران اسلامی به شکل نهایی خود دست می یابد.نقاشی اشکانی تلاش دارد فرهنگ و اسطوره های قومی ایرانی را به نمایش بگذارد.از نقاشی های متعدد دیواری دورهی ساسانی می توان آثار پنج کنت در مشرق سمرقند و افراسیاب قلعه و موزائیکی نیشابور،شوش و غیره را نام برد که از لحاظ ردگ بسیار غنی و هماهنگ و با تعادل زیاد بکار رفته اند. نقاشی در عهد سامانیان و غزنویان بیشتر به صورت دیوارنگاره ها در کاخ سلاطین و با مضمون شکار چی سوار بر اسب فاخر را نشان می دهد. در دوره صفوی در پی روابط فرهنگی و اقتصادی ایرانیان با ممالک اروپائی بتدریج هنرمندان ایرانی با مظاهر هنر نقاشی اروپا آشنا شدند که موجب تحول در هنرهای تجسمی و دیدگاه هنرمند ادوار پس ازخود گردید.از ویژگی های نقاشی های صفوی، وابستگی و همانندی های سبک شناسی در نقاشی های نسخ خطی و دیوار نگاره هاست.بتدریج مضمون های اجتماعی و زندگی روزمره مردمدر آثار مشاهده و نقاشی ایرانی از صورت دو بعدی خارج و آثار به شیوه ی سه بعدی کپی و اجرا می شود که در حوزه فرهنگ سازی نیز موثر واقع شده و علی رغم آثار مکاتب نقاشی سنتی ایران، واقع گرایی را در تجسم مضامین دنیوی و مادی گسترش می دهد.برخی محققان ایران ،دوران قاجار را سرزمین نقاشی ها نامیده اند. در این دوره نقاشی ها جزیی از بدنه ساختمان های درباری،دولتی و منازل اشرافی بوده اند که در گوشه وکنار کشور ساخته می شدند و موضوع آنها «تاریخی،ادبی،اساطیری،مذهبی و...»بوده که اغلب به اندازهطبیعی ترسیم می شده اند. با شروع عصر قاجار و علافه فتحعلی شاه و ناصرالدین شاه به هنر نقاشی رونق تازه ای در نقاشی ایران بوجود آمد و در طول دوره ی قاجار آثار فراوان به صورت مصور سازی کتاب و تابلو و نقاشی دیواری توسط نقاشان بوجود آمد. آثار انید دره دارای خصوصیات خاصی است که این سبک تلفیق و التقاطی است از سبک نقاشی مکتب اصفهان سده11و12، آثار نقاشان اروپایی خصوصا روسی و زندگیدرباری پادشاهان قاجار.بیشتر نقاشی های دوره قاجار تک مهره های آذینی با رنگ های درخشان و تند است.از نو آوریهای دوره قاجار می توان به نقاشی هایی که به نقاشی های قهوه خانه ای شهرت یافته اشلره نمود. از بسیاری نقاشی ها،تنها عکس هایی پراکنده باقی مانده و برخی همچون نقاشی های کاخ نگارستان جابه جا شده و قطعات آنها در خزانه کاخ موزه گلستان نگهداری می شوند.نقاشی های کاخ سلیمانیه از جمله آثار معدودبرجا مانده در مکان اصلی خود است واز جهاتی منحصر به فرد به شمار می آید. این نقاشی های دیواری نمونه بارزویگانه ای از نقاشی قاجاری اند. کاخ چهل ستون قزوین تنها یادگار مکتب نقاشی دوره صفوی در دنیاست. کاخ چهل ستون عاری از تاثیرات نقاشی غربی است . قطع درختان محوطه داخلی کاخ چهل ستون و رفت و آمد خودروها را در خیابان مقابل این بنا از جمله عوامل تسریع کننده فرسودگی نقاشی ها ارزیابی و بیان شده است همچنین استفاده نادرست از فضا و قرار دادن کتابخانه در این بنا نیز سبب از میان رفتن تدریجی آثار نقاشی دیواری عمارت چهل ستون قزوین می شود.در سال های پیش به اشتباه برای مرمت نقاشی های دیواری، رنگ و لعاب به روی آثار زده بودند که در پایان، مجبور به مدفون کردن نقاشی ها در زیر گچ شدند.
اشتراک‌گذاری:لینک کوتاه: https://zanjan.hozehonari.ir/s/92P3744
نظرات
در حال بارگذاری…
منبع: zanjan.hozehonari.ir