زنجان
← همه اخبار
نقش گرافیک در سیاست
۵ مرداد ۱۳۹۳کد خبر: 32877۱
دهه ۹۰ آغاز عصر جدیدی در سیاست جهانی است. فروپاشی نظام شوروی سابق، جنگ های بالکان، درگیری های اسرائیل و فلسطینیان، حمله آمریکا و گروه ائتلاف به عراق، تحول فعالیت های پیمان های بین المللی نظیر ناتو و سازمان ملل، حرکت اجتماعی گروه های صلح سبز، تولد گروه های تروریستی، حمله آمریکا به افغانستان و... وقوع همه این ها تنها در طول یک دهه، پتانسیل لازم جهت آغاز عصری جدید در فعالیت های سیاسی و اجتماعی را در سطح جهانی در اختیار دارد.
نقش رسانه ای گرافیک چه به عنوان وسیله ای کاربردی برای قدرت های بزرگ و چه به عنوان ابزار اعتراضات مردمی در طول تمامی این اتفاقات انکارناپذیر است.
بنا داریم به بررسی و تحلیل آثار گرافیکی این دوره و نقش آن در تحولات سیاسی و اجتماعی بپردازیم.
رویای فن آوری های پیشرفته تصاویر جنگ ویتنام «جنگ تلویزیونی» توسط دوربین های ۱۶ میلیمتری ثبت می شد. این تصاویر بعد از ضبط توسط کشتی به آژانس های خبری آمریکایی منتقل می شدند و در حین این انتقال چند روزه، تصاویر انتخاب م یشد، سانسور می شد و حتی کیفیت تصویری آنها برای باور پذیرتر بودن افت می کرد. این تصاویر به شکلی انتخاب می شد که خانواده ها را برای فرستادن فرزندانشان به جنگ ترغیب کند. جنگ سال ۱۹۹۱ خلیج فارس با عنوان «جنگ اطلاعات» شناخته شد، برچسبی که نشان می داد اطلاعات جنگ به شیوه های بسیار متنوعی به دست مخاطبین خواهد رسید. این اولین جنگی بود که تصاویر ماهواره ای به صورت زنده در اختیار مردم قرار می گرفت ولی اینبار هم تصاویر آن چیزی بود که رسانه ها، دولت ها و ارتش ها می خواستند. تصاویر جنگ سال۹۱، تصاویری بود کاملاً عادی از خونریزی و به دور از خشونت و واقعیات جنگ. تمامی داده های دوربین های خبرگزاری ها در «محیط اطلاعات کنترل شده» قرار می گرفتند که توسط دولت های مؤتلف جنگ اداره می شدند. ۳۶ کشوری که به رهبری آمریکا در جنگ خلیج فارس شرکت کردند، کاملاً بر کار بنگاه های خبری خود نظارت قهری داشتند و حتی بسیاری از تصاویری که تحت عنوان LIVE پخش می شد، اصلاً LIVE نبودند.
حضور دوگانه گرافیک در میان شریان شاهراه های اطلاعاتی و اخبار جنگ، گرافیک به دو صورت کاملاً متفاوت حضور دارد. صورت اول که در اختیار دولت های مهاجم و قدرت های برتر درگیر جنگ قرار دارد، شامل اطلاعاتی است که عکس و فیلم توانایی ارائه آنها را ندارد. به عنوان مثال تصاویر بمباران های هوایی و مناطق بمباران شده به وسیله شیوه های فانتزی گرافیکی نشان داده می شود. در این تصاویر فانتزی دیگر نشان های از ویرانی منازل و کشتار غیرنظامیان وجود ندارد و آنچه که دیده می شود، تنها تصویرسازی خوش آب ورنگی است که به هیچ وجه حس ترحم بیننده را بر نمی انگیزد. انتخاب رنگ ها و فرم ها در این تصاویر به گونه ای است که کاملاً این احساس «ما پیروز می شویم» را در مخاطب ایجاد می کند. نقشه های جنگ، گرافیک های تلویزیونی، بازی های کامپیوتری، در کنار اطلاعات و تصاویر گلچین شده همگی در تولید «فضای توهم همگانی» مورد استفاده قرار می گیرند. اما صورت دوم حضور گرافیک در جنگ و درگیری، صورتی است که توسط معترضان به جنگ، گروه های صلح طلب و خبرگزاری های مستقل و سازمان های غیردولتی شکل می گیرد. جنگ خلیج فارس که «طوفان صحرا» نامگذاری شد در پی حمله عراق به کویت در سال ۹۰ آغاز شد. آغاز حملات کشورهای ائتلاف به قدری سریع انجام گرفت و انگیزه حمله به قدری موجه بود که در ابتدا اعتراض چندانی را در بر نگرفت. جرقه ای که باعث گسترش اعتراضات مدنی شد، چاپ تصویری از یک سرباز عراقی سوخته در روزنامه Observer چاپ ماه مارس ۱۹۹۱ بود. در پی چاپ و تکثیر این تصویر مردم در جوامع اروپایی با واقعیتی متفاوت از جنگ رو به رو شدند و در پی آن اعتراضات بالا گرفت و سیلی از تصاویر ضد جنگ شامل پوسترها، کمیک استریپ ها، گرافیک های خیابانی و نوع جدیدی از آن در فضاهای مجازی اینترنتی شکل گرفت. و اما نکته قابل توجه این است که محوریت تصاویر موضوع اعتراضات مردمی با آنچه که در قدیم اتفاق می افتاد، بسیار متفاوت بود. به عنوان مثال در جنگ ویتنام، تأکید بر صحنه های خشونت بار، صحنه های کشته شدن مردم، قطع اعضای بدن و صحنه های این چنینی بود در حالیکه در جنگ خلیج فارس بیشتر آثار طراحان بر محور موضوعاتی چون جنگ برای نفت، ناتوانی های سازمان ملل، حضور کودکان به عنوان سربازهای جنگی و... بود. در جنگ ویتنام حضور پوسترها در اعتراضات خیابانی چشمگیر بود، در حالیکه در «طوفان صحرا» انتشار کمیک استریپ ها، تصویرسازی مجلات سیاسی و اینترنتی و تصاویر گرافیتی آرت بیشتر به چشم می خورد. هنگامی که تنوع آثار گرافیکی معترض به جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ را بررسی می کنیم با ضعف چشمگیری نسبت به نمونه های قبلی آن مواجه می شویم. دلایل این ضعف، شاید حمله سریع آمریکا و کشورهای گروه ائتلاف و دلیل نسبتاً موجه حمله به عراق در آن دوره بود. به هرحال بررسی آن به عنوان اولین درگیری در دهه ۹۰ که ما در پی بررسی نقش گرافیک سیاسی و اجتماعی آن هستیم، ضروری به نظر می رسد.
رویای فن آوری های پیشرفته تصاویر جنگ ویتنام «جنگ تلویزیونی» توسط دوربین های ۱۶ میلیمتری ثبت می شد. این تصاویر بعد از ضبط توسط کشتی به آژانس های خبری آمریکایی منتقل می شدند و در حین این انتقال چند روزه، تصاویر انتخاب م یشد، سانسور می شد و حتی کیفیت تصویری آنها برای باور پذیرتر بودن افت می کرد. این تصاویر به شکلی انتخاب می شد که خانواده ها را برای فرستادن فرزندانشان به جنگ ترغیب کند. جنگ سال ۱۹۹۱ خلیج فارس با عنوان «جنگ اطلاعات» شناخته شد، برچسبی که نشان می داد اطلاعات جنگ به شیوه های بسیار متنوعی به دست مخاطبین خواهد رسید. این اولین جنگی بود که تصاویر ماهواره ای به صورت زنده در اختیار مردم قرار می گرفت ولی اینبار هم تصاویر آن چیزی بود که رسانه ها، دولت ها و ارتش ها می خواستند. تصاویر جنگ سال۹۱، تصاویری بود کاملاً عادی از خونریزی و به دور از خشونت و واقعیات جنگ. تمامی داده های دوربین های خبرگزاری ها در «محیط اطلاعات کنترل شده» قرار می گرفتند که توسط دولت های مؤتلف جنگ اداره می شدند. ۳۶ کشوری که به رهبری آمریکا در جنگ خلیج فارس شرکت کردند، کاملاً بر کار بنگاه های خبری خود نظارت قهری داشتند و حتی بسیاری از تصاویری که تحت عنوان LIVE پخش می شد، اصلاً LIVE نبودند.
حضور دوگانه گرافیک در میان شریان شاهراه های اطلاعاتی و اخبار جنگ، گرافیک به دو صورت کاملاً متفاوت حضور دارد. صورت اول که در اختیار دولت های مهاجم و قدرت های برتر درگیر جنگ قرار دارد، شامل اطلاعاتی است که عکس و فیلم توانایی ارائه آنها را ندارد. به عنوان مثال تصاویر بمباران های هوایی و مناطق بمباران شده به وسیله شیوه های فانتزی گرافیکی نشان داده می شود. در این تصاویر فانتزی دیگر نشان های از ویرانی منازل و کشتار غیرنظامیان وجود ندارد و آنچه که دیده می شود، تنها تصویرسازی خوش آب ورنگی است که به هیچ وجه حس ترحم بیننده را بر نمی انگیزد. انتخاب رنگ ها و فرم ها در این تصاویر به گونه ای است که کاملاً این احساس «ما پیروز می شویم» را در مخاطب ایجاد می کند. نقشه های جنگ، گرافیک های تلویزیونی، بازی های کامپیوتری، در کنار اطلاعات و تصاویر گلچین شده همگی در تولید «فضای توهم همگانی» مورد استفاده قرار می گیرند. اما صورت دوم حضور گرافیک در جنگ و درگیری، صورتی است که توسط معترضان به جنگ، گروه های صلح طلب و خبرگزاری های مستقل و سازمان های غیردولتی شکل می گیرد. جنگ خلیج فارس که «طوفان صحرا» نامگذاری شد در پی حمله عراق به کویت در سال ۹۰ آغاز شد. آغاز حملات کشورهای ائتلاف به قدری سریع انجام گرفت و انگیزه حمله به قدری موجه بود که در ابتدا اعتراض چندانی را در بر نگرفت. جرقه ای که باعث گسترش اعتراضات مدنی شد، چاپ تصویری از یک سرباز عراقی سوخته در روزنامه Observer چاپ ماه مارس ۱۹۹۱ بود. در پی چاپ و تکثیر این تصویر مردم در جوامع اروپایی با واقعیتی متفاوت از جنگ رو به رو شدند و در پی آن اعتراضات بالا گرفت و سیلی از تصاویر ضد جنگ شامل پوسترها، کمیک استریپ ها، گرافیک های خیابانی و نوع جدیدی از آن در فضاهای مجازی اینترنتی شکل گرفت. و اما نکته قابل توجه این است که محوریت تصاویر موضوع اعتراضات مردمی با آنچه که در قدیم اتفاق می افتاد، بسیار متفاوت بود. به عنوان مثال در جنگ ویتنام، تأکید بر صحنه های خشونت بار، صحنه های کشته شدن مردم، قطع اعضای بدن و صحنه های این چنینی بود در حالیکه در جنگ خلیج فارس بیشتر آثار طراحان بر محور موضوعاتی چون جنگ برای نفت، ناتوانی های سازمان ملل، حضور کودکان به عنوان سربازهای جنگی و... بود. در جنگ ویتنام حضور پوسترها در اعتراضات خیابانی چشمگیر بود، در حالیکه در «طوفان صحرا» انتشار کمیک استریپ ها، تصویرسازی مجلات سیاسی و اینترنتی و تصاویر گرافیتی آرت بیشتر به چشم می خورد. هنگامی که تنوع آثار گرافیکی معترض به جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ را بررسی می کنیم با ضعف چشمگیری نسبت به نمونه های قبلی آن مواجه می شویم. دلایل این ضعف، شاید حمله سریع آمریکا و کشورهای گروه ائتلاف و دلیل نسبتاً موجه حمله به عراق در آن دوره بود. به هرحال بررسی آن به عنوان اولین درگیری در دهه ۹۰ که ما در پی بررسی نقش گرافیک سیاسی و اجتماعی آن هستیم، ضروری به نظر می رسد.
اشتراک‌گذاری:لینک کوتاه: https://zanjan.hozehonari.ir/s/7LS949Z
نظرات
در حال بارگذاری…
منبع: zanjan.hozehonari.ir