نحوه ترکیب در اشعار حافظ معجزه است / قوه ابداع در شعر فارسی ضعیف است

به گزارش پایگاه خبری حوزه هنری؛ در ابتدای این نشست محمود حبیبی کسبی با اشاره به این که در سومین نشست هفته گذشته انجمن شعر آیینی حوزه هنری جواد محقق شاعر کشورمان درباره شباهت های شعر "علی ای همای رحمت" استاد شهریار با شعرهای "بنده تبریزی" مسائلی را مطرح کرد، عنوان کرد: ایشان بیان داشتند که شعرهای شهریار برگرفته از اشعار بنده تبریزی بوده است و ما سعی کرده ایم که از اشعار این دو بزرگوار کپی تهیه کنیم و می بینیم که یکی دوبیت که بنده تبریزی درشعرش آورده که:علی ای سحاب رحمت همه مظهرخدایی، همه خلق ما سوی را بخدای رهنمایی . استاد شهریاردر اشعار"ای همای رحمت "خود آورده است:علی ای همای رحمت توچه آیتی خدا را، که به ما سوی فکندی همه سایه ی هما را ویا دربیت دیگری بنده تبریزی آورده است: تواگر مقام خواهی زور علی طلب کن، که نگین پادشاهی بدهد بهرگدایی که استاد شهریار آورده است : برو ای گدای مسکین درخانه علی زن که که نگین پادشاهی دهد ازکرم گدا را ، که تنها دراین دوبیت شباهت هایی دیده می شود و بقیه این طور نبوده است.
نباید بیرحمانه به استاد شهریار بتازیم
علی انسانی در ادامه جلسه، در خصوص اشعار استاد شهریار گفت: ما نباید این طور بیرحمانه به اشعار استاد شهریار بتازیم. آنجا که شهریار می گوید: «به خدا که در دو عالم اثر از فنا نماند، چوعلی گرفته باشد سرچشمه بقا را» اگربه جای چشمه، رشته را بیاوریم نمی توانیم بگوییم که آب از رشته گرفته شده بلکه آب از سرچشمه گرفته شده است.
یوسفعلی میرشکاک با اشاره به تطور زبانی و دگرگونی زبان عراقی از زمان مشروطیت گفت: از زمان مشروطه به بعد، به دلیل تطورات زبانی و دگرگونی که در زبان عراقی بوجود آمد، عامه مردم بسیاری از تسامحات در ادبیات را نا دیده می گیرند و دیگرمثل قدما توجهی به درستی و یا نادرستی بکارگیری کلمات در شعر ندارند و مصیبت زمانی بیشتراست که وقتی شعری در جامعه گل کند و مورد توجه اکثر مردم قرار گیرد در آن صورت است که دیگرهیچ کاری نمی توان کرد.
علی انسانی نیز با اشاره به اشعار استاد شهریار و وقوعی که در زمان بیان شعرهایش برایش اتفاق افتاده گفت: از یکی از دوستان استاد شهریار به نام استاد "آذر تبریزی" که حشر و نشر زیادی با ایشان داشت پرسیدم که آیا مسایلی که در شعرهای استاد شهریار می بینید به وی گوشزد می کنید و استاد آذری تبریزی در پاسخ این گونه سئوالات به من گفت: شهریار گفته در آن حالات، هرچه به من بگویند، برایم مقدس است و مخاطبان خودشان خوب و بد اشعار را تمیز دهند.
شعرهای حافظ تاثیر زیادی از اشعار پیشینیان گرفته است
سپس یوسفعلی میرشکاک به تاثیرپذیری شعرهای حافظ از شعرهای عطارنیشابوری و مولانا اشاره کرد و گفت: شعرهای لسان الغیب حافظ شیرازی تاثیر زیادی از اشعار عطار نیشابوری داشته و ما در شعرهای حافظ به وضوح این تاثیرپذیری را می توانیم ببینیم.
وی ادامه داد: ما در بررسی شعرهای شاعران باید به این نکته توجه داشته باشیم که یک شاعر وقتی شعری را از شاعر دیگری اقتباس می کند آن را فراتر می برد یا فروتر می آورد.
یوسفعلی میرشکاک در ادامه اشعار لسان الغیب حافظ شیراز را به نوعی اعجاز و کیمیا دانست و گفت: مشهور است که لسان الغیب حافظ شیرازی 40 بار دیوان شمس را استنساخ کرده است و این شاعر نام آور ایرانی در شعرهایش خلاصه اشعار شاعران قبل از خود را به خوبی آورده و البته چسبی هم که به کار برده کیمیا است و نمی توان گفت که تنها اشعار گذشتگان را کنار هم چیده است بلکه نحوه ترکیب خواجه هم واقعا معجزه است.
یکی از مشکلات شعری زبان فارسی در ایران بهره گیری از قالب های ثابت است
وی یکی از مشکلات شعری زبان فارسی در ایران را بهره گیری از قالب های ثابت با یک وزن و در یک فضا و یک قافیه دانست و افزود: می شود این روند را از سبک خراسانی شروع کرد و تا همین روزگار خودمان هم هست. غزل داریم که با یک وزن و یک قافیه و یک ردیف و عمر هزار ساله دارد و شاید چند هزار شاعر در این قالب خود را عرضه کرده اند و آن هایی شعر ماندگار داشته اند که یک پله بالاتر از دیگران بوده اند.
یوسفعلی میرشکاک شعرهای استاد شهریار را بسیار زیباتر از اشعار بنده تبریزی خواند و عنوان کرد: یا شعرهای حافظ به مراتب بهتر از عطارنیشابوری بوده است.
یوسفعلی میرشکاک درادامه ی چهارمین نشست انجمن شعرآیینی حوزه هنری گفت: جماعت ترک زبان و یا ترکان فارسی گو از عدنان تا شهریار یک سری ایرادتی در بیان زبان فارسی داشته اند.
وی زبان شهریار را برخلاف زبان اوستا زبان سخنوری ندانست و گفت: استاد شهریار در بیان اشعارش زیاد ملاحظه سخنوری نداشته ولی مرحوم اوستا شاعری کاملا سخنور بود است و مرحوم اوستا به دلیل حشر و نشر با خراسانی ها، تمام فکر و زبان وی خراسانی شده بود.
میرشکاک پایه اصلی زبان را تا مدت های زیاد، زبان خراسانی ذکر کرد و گفت: معیار زبان شاعران خراسانی بوده و اندک اندک شاعران عراقی بر شاعران خراسانی غلبه کردند و دور به دست سعدی و حافظ و پیروانشان که در آذربایجان بودند افتاد ولی در مجموع از مشروطه به این طرف زبان مردم وارد شعر شده است.
یوسفعلی میرشکاک قوه ابداع در شعر فارسی را ضعیف ذکر کرد و گفت:ما اگر به داستان های خسرو شیرین توجه کنیم می بینیم که این داستان ها به صورت مثنوی بیان می شده و همین داستان بدون هیچ ابداعی تا دوران قاجار ادامه داشته و هیچ کسی نبوده که به قوم ایرانی بگوید بروید داستان های دیگری را ابداع کنید. ما حتی در دیگر هنرهای مان مثل موسیقی نیز سعی می کنیم اقتباس از دیگران و گذشتگان داشته باشیم.
درادامه برنامه ،علی انسانی قطعاتی از"شاهد نامه" الهامی کرمانشاهی را قرائت کردند.
همچنین استاد غلامرضا شکوهی شاعر خراسانی غزلی را به ساحت مقدس حضرت ثامن الحج درجمع شاعران جوان آیینی قرائت کردند.
از دیگربرنامه چهارمین نشست انجمن شعرآیینی حوزه هنری، شعرخوانی شاعران جوان کشور در محضراستادان یوسفعلی میرشکاک وحاج علی انسانی بود که شاعران غزل ها وسایرقالب های شعرخود را قرائت کردند واستادان فن به نقد و بررسی آن پرداختند.
شایان ذکراست انجمن شعرآیینی حوزه هنری هرسه شنبه ساعت 17 درسالن سلمان هراتی حوزه هنری برگزارمی شود