روابط عمومی فرهنگی و هنری نباید تک بعدی باشد

فعالیت روابط عمومی ها در حوزه های فرهنگی و هنری به چه شکلی است و آیا تفاوتی با دیگر حوزه ها دارد؟
روابط عمومی در حوزه فرهنگ و هنر هم جذابیت زیادی دارد و هم مشکلات بیشتری نسبت به روابط عمومی در دیگر مراکز دارد، عواملی که در حوزه فرهنگ و هنر کار می کنند خودشان همه اهل رسانه و روابط عمومی هستند و رسانه را می شناسند و فعالیت هایشان رسانه ایی است و کار برای این حوزه به مراتب سخت تر از مراکز غیر هنری است چرا که در آن مراکز همه چیز به روابط عمومی سپرده می شود و آنچه که روابط عمومی انجام می دهد خروجی است که دیده می شود ولی در حوزه فرهنگ و هنر همه اتفاقاتی که می افتد در حوزه ارتباطات می گنجد. امکانات حوزه فرهنگ و هنر نیز کمتر از امکانات دیگر حوزه ها است، دیگر مراکز معمولا بودجه های خیلی زیادی برای فعالیت های تبلیغاتی شان در اختیار دارند، اما در فرهنگ و هنر بودجه کمتری در حوزه تبلیغات در اختیار روابط عمومی ها قرار می گیرد.
در حوزه هنری نیز به دلیل نبود بودجه کافی برای تبلیغات مستقیمی که پول بابتش خرج می شود ناچاریم از راه های دیگر برای تبلیغات آثار و فعالیت هایمان استفاده کنیم. ما باید با بودجه پایین در رسانه های مختلف حضور داشته باشیم و تعامل خوبی داشته باشیم و با کسب نظر آن ها به لحاظ فرهنگی و هنری کارمان را پیش ببریم.

با توجه به صحبت هایی که داشتید و این که عرصه فرهنگ و هنر خود به نوعی رسانه است، ضرورت وجود روابط عمومی در نهاد ها و سازمان های فرهنگی و هنری مانند حوزه هنری را در چه می بینید؟
باید ایجاد انگیزه لازم برای مخاطبان تولیدات فرهنگی و هنری انجام شود، به طور مثال اگر فضای لازم برای انتشار کتاب را از پیش فراهم نکنید شاید کتاب نتواند به طور درستی متقاضی پیدا کند، یکی از مهمترین وظایف ما این است که به اطلاع علاقه مندان و مخاطبان حوزه های مختلف هنری برسانیم که اثری در حال تولید است و باید زمینه سازی شود و بدون وجود روابط عمومی ها بسیاری کار خوب صورت می گیرد و و مطرح نمی شود.
تبلیغ لازمه همه نوع تولیدات است، ما در تولیدات خوراکی و مصرفی خیلی تبلیغات می بینیم، چرا که آنها بدون تبلیغات زیاد نمی توانند کار کنند اما در حوزه فرهنگ این امر مهجور است و در همین حدی است که باید به شکل خبر و اطلاع رسانی آثار را ببینیم و امکان تبلیغ آثارمان را در رسانه هایی مانند صدا و سیما نداریم.

این مساله به نگاه مدیران فرهنگی و هنری به روابط عمومی ها هم مربوط می شود؟
به طور مثال در حوزه کتاب مقام معظم رهبری سال گذشته تاکید فراوانی داشتند که وضعیت کتابخوانی باید تغییر پیدا کند، اما باز هم مسائل در سطح باقی می ماند و شاید همان زمان موجی اتفاق بیفتد و بعد شاهد این هستیم که کار ویژه و روش های مناسبی برای معرفی کتاب وجود ندارد، هر چند در حال حاضر رادیو کتاب راه اندازی شده و برنامه هایی راجع به کتاب در رسانه ها هست، اما به نظر می آید باز هم همپای محصولات دیگر به چشم نمی آید.
خیلی مواقع لازم هم نیست تبلیغات مستقیم شود، این بحث را چند سال قبل در نشستی با مدیران صداو سیما داشتیم ، آنها از وضعیت کتابخوانی و کتاب گله می کردند و ما گله می کردیم از این که شما به عنوان رسانه ملی چه قدر در فیلم و سریال هایی که مردم بیشتر می بینند کتابخوانی را ترویج می کنید و به طور مثال شاهد ین باشیم که کاراکتر های اصلی فیلم ها و سریال ها کتاب بخوانند چرا که تاثیر این گونه تبلیغات بیشتر است تا این که ما کتاب را به شکل آگهی معرفی کنیم.
بخش های مختلف هنری کار تخصصی خودشان را می کنند و به جایی نیاز هست که بتواند ارتباطات با مراکز دیگر برقرار کند و از ظرفیت های دیگر سازمان ها و نهاد ها استفاده کند و مخاطبان را جذب کند. همچنین باید بین سازمان ها و نهاد های فرهنگی و هنری رقابت وجود داشته باشد و ما نیز باید وارد این رقابت شویم.
شما فعالیتتان را در حوزه روابط عمومی چگونه آغاز کردید؟
من در رشته علوم سیاسی تحصیل کرده ام و در سیما فیلم در حوزه تولیدات مشارکتی فعالیت داشته ام و سال 75 وارد کار روابط عمومی شدم...
با چه ارگانی فعالیتتان را شروع کردید؟
در همان سیما فیلم و به اصرار یکی از مدیران آنجا که تشخیص داده بود من برای کار روابط عمومی مناسبم فعالیتم را شروع کردم، در آن زمان رسانه ها به این میزان گسترده نبودند و روابط عمومی در دیدگاه بسیاری از مدیران ارشد برخی از مراکز خیلی اهمیت نداشت.
نیمه دوم دهه 70 موضوع روابط عمومی ها متفاوت شد، این جایگاه پیش از آن چندان اهمیت نداشت، البته شاید در آن زمان مراکز تجاری و تولیدی برایشان کار روابط عمومی و تبلیغات مهم بوده ، اما در نیمه دوم دهه 70 با تکثری که در رسانه ها بوجود آمد موضوع روابط عمومی هم اهمیت بیشتری یافت.
از آبان سال 76 تا تیر 81 مشاور مدیر عامل و مدیر روابط عمومی انجمن سینمای جوانان ایران بودم و در همان زمان مدیر روابط عمومی جشنواره های بین المللی فیلم کوتاه تهارن هم بودم و سال 81 که در وزارت ارشاد به عنوان معاون روابط عمومی مشغول به کار شدم و طی 3 سال فعالیتم در ارشاد، روابط عمومی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی توانست در جشنواره روابط عمومی های کشور چندین جایزه مختلف را کسب کند و یک سال هم جایزه رتبه دوم روابط عمومی های دولت را در بین وزارت خانه ها کسب کردیم، البته در طی این فرایند تجربه زیادی کسب کردم و دوره های مختلف آموزش روابط عمومی دیدم و در دوره های داخلی و خارجی حضور پیدا کردم و روابط عمومی ها و رسانه های مختلف دنیا را دیدم که فکر می کنم برایم خیلی مفید بود. در همان وزارت ارشاد شاهد بودیم که روابط عمومی های زیادی در زیر مجموعه اش وجود داشت در صورتی که همکاران با سابقه تر می گفتند تا چند سال قبل تنها یک روابط عمومی در وزارتخانه فعالیت می کرد.
قبل از آمدن به حوزه هنری 5 سال مشاور مدیر عامل و مدیر روابط عمومی بنیاد سینمایی فارابی بودم، مدیر روابط عمومی جشنواره های بین المللی فیلم فجر و فیلم کودکان و نوجوانان هم بودم.
در حوزه هنری هم میبینید که تکثر روابط عمومی ها وجود دارد و البته به دلیل اهمیت روابط عمومی و ارتباطات لازم است.

در طی این سال ها شرایط فعالیت روابط عمومی ها و میزان اهمیتشان به همین شکل بوده است؟
در دوره هایی با تغییر دولت ها شاهد بودیم که برخی از مسوولان روابط عمومی های نهاد ها و سازمان ها که در این زمینه تجربه و تخصص داشته اند کنار گذاشته شدند و افرادی فعالیت کردند که تجربه و تخصص لازم را نداشتند و این مساله بر می گردد به نگاه برخی مدیران فرهنگی و هنری که تصور می کنند روابط عمومی نیاز به تخصص ندارد.

در حال حاضر در حوزه فرهنگ و هنر ، فعالیت روابط عمومی ها به چه میزان تخصصی و بر پایه اصول است؟
به هر حال حوزه فرهنگ و هنر بسیار متنوع و گسترده است و جریان های زیادی در این حوزه فعالیت می کنند و اگر روابط عمومی این فضا و جریان های فرهنگی و هنری را نشناسد فکر نمی کنم بتواند به سازمانش کمک کند. ضمن این که باید بتواند از تخصص های مختلف در حوزه روابط عمومی استفاده کند و یک بعدی نباشد، یعنی هم جریان های فرهنگی و هنری و هم تخصص های کار روابط عمومی را بشناسد. عدم شناخت کار روابط عمومی گاهی باعث می شود تا فعالان در این عرصه به جای آن که روابط عمومی سازمان باشند، روابط عمومی اشخاص شوند تا از این طریق مشکلات کاری و تخصصی خود را بپوشانند. در صورتی که یک روابط عمومی موفق می بایست همه سازمان را عرضه و معرفی کند و برای کل سازمان فعالیت کند.
در سال های اخیر با توجه به رشد تکنولوژی و در اختیار داشتن ابزار بسیار زیاد کار برای روابط عمومی ها در بسیاری از زمینه ها سهل شده چرا که همه می توانند رسانه داشته باشند، در گذشته به دلیل محدودیت رسانه ها چنان چه رسانه هایی مانند روزنامه ها، هفته نامه، ماهنامه و سدا و سیما فعالیت سازمانی را منعکس نمی کرد، آن سازمان کمتر دیده می شد. نکته مهمتر در حوزه روابط عمومی به عنوان اصل ماجرا این است که روابط عمومی ها بسیار می توانند به مسوولان سازمان کمک کنند، ما مدل های مختلف روابط عمومی داریم ، مانند روابط عمومی توجیه گر، تبیین گر و تحلیل گر و بهترین مدل روابط عمومی، روابط عمومی است که بتواند مسائل پیرامون سازمانش را تحلیل و ارائه کند ، اعتماد ریاست یک مجموعه به روابط عمومی می تواند به پیشبرد کار سازمان کمک کند.
طی این سال ها در هر سازمانی که کار کرده ام اگر روابط عمومی اداره در درجه 2 و 3 بوده علاقه مند به همکاری نبوده ام چرا که فکر می کنم جایگاه روابط عمومی در حد مشاور رییس سازمان است و باید در آن جایگاه باشد نه به دلیل پستش بلکه به دلیل اعتمادی که سازمان به او دارد، باید در جریان و پشت صحنه بسیاری از مسائل قرار داشته باشد و به دنبال توجیه موضوعات نباشد، خوشبختانه در جاهایی که کار کرده ام و در حوزه هنری چنین شکلی نداشته و اهمیت لازم را مجموعه به روابط عمومی داشته و آنچه که می توانسته کمک کند اتفاق افتاده است.
حجم زیاد فعالیت حوزه هنری و انجام همه امور اطلاع رسانی و تبلیغات و روابط عمومی مراکز مختلف و دفاتر و جشنواره های حوزه که در طول سال به تعداد زیادی برگزار می شود و نیروی انسانی و کارشناس کمی که در حوزه روابط عمومی برای همه این فعالیت ها داریم یکی از مشکلات ما اتو در استان ها فقدان پست روابط عمومی و شاغل بودن افراد غیر متخصص در امر ورابط عمومی در برخی از استان ها ازموانع کار ما است هر چند که در 3 سال گذشته فعالیت هایی برای آموزش کارکنان روابط عمومی در تهران و استان ها و تشکیلشورای رسانه ای حوزه برای هماهنگی بین فعالان روابط عمومی در حوزه هنری انجام داده ایم.

در حوزه هنری تحرک و خلاقیتی که لازمه کار روابط عمومی است وجود دارد؟
من به نظرم می آید پیشرفت قابل ملاحضه ایی در روابط عمومی حوزه هنری اتفاق افتاده است البته دیگران باید از بیرون این ارزیابی را به ما بدهند اما چیزهایی که من می گویم ارزیابی است که گرفته ایم و مقایسه 3 سال قبل با وضعیت الان است، حضور ما در رسانه ها، صدا و سیما و ارتباطمان با مراکز و سازمان های مختلف و جذب مخاطبان مختلف که در این سال ها رخ داده و فکر می کنم جایگاهی که حوزه هنری باید پیدا می کرده رسیده است.
در حال حاضر بسیاری از مواضعی که حوزه هنری داشته و دارد و فعالیت هایی که انجام می دهد برای مخابان مشخص است، در دوره جدید مدیریت حوزه هنری خوشبختانه بحث رسانه ایی شدن هنر و معرفی فعالیت های حوزه بیش از گذشته مورد تاکید مسوولان قرار گرفته است، با همین استراتژی تلاش زیادی در روابط عمومی حوزه هنری برای اجرایاین سیات صورت پذیرفته که نمودهای آن در رسانه ها و شناخت نسبت به حوزه هنری در نزد افکار عمومی شاهد هستیم.
تلاش کردیم تا علاوه بر نام حوزه هنری، هنرمندان و کارشناسان فعال در این نهاد بیش از پیش به جامعه هنری و علاقه مندان به فرهنگ و هنر شناسانده شوند، هر چند که تولید آثار مناسب در سال های اخیر در حوزه هنری به این روند کمک شایانی کرده است.

حوزه هنری برای روز ارتباطات و روابط عمومی برنامه ای برگزار می کند ؟
برنامه هایی برای بحث روابط عمومی در حوزه هنری داشتیم، سال 90 همایشی را برگزار کردیم، اما سال 91 به دلیل برخی مشکلات این اتفاق نیفتاد و امسال در تلاشیم تا بتوانیم در استان ها این دوره ها را با کمک مراکز استانی حوزه هنری برگزار کنیم و تلاشمان این است که تا پایان سال 2 یا 3 دوره این برنامه برگزار شود.

و سخن پایانی...
به همه همکارانم روز ارتباطات و روابط عمومی را تبریک می گویم و امیدورام بتوانیم همانطور که در نگاه مسوولان ارشد نظام از فعالیت حوزه هنری رضایت خاطر وجود دارد، بتوانیم به شکل مناسبی بیش از پیش فرهنگ و هنر انقلاب اسلامی و دفاع مقدس را که جزء وظایف حوزه هنری است به علاقه مندان و نسل های بعدی منتقل کنیم.