شبیه خوانی هنر مقدسی است و مشارکت تماشاگر در تعزیه با ایمان است نه با حضور

یداله آقا عباسی از پژوهشگران پیشکسوت در هنر تعزیه در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری حوزه هنری سابقه پژوهش را در تعزیه زیاد دانست و گفت: کسانی که در زمینه نمایش ایرانی کار می کنند نه فقط در سال های اخیر بلکه از چهل سال پیش تا کنون مانند استاد بیضایی و بزرگان نمایش و تئاتر ما در زمینه تعزیه پژوهش و فنون ین نوع نمایش را بررسی کرده اند اما تاکنون همایشی همگانی که دارای رویکرد جدیدی باشد برگزار نشده بود.
وی ادامه داد: شبیه خوانی هنر مقدسی است که در متن مولف خود یعنی روستاها شکل گرفت و در دوره هایی نیز دارای فرازو فرود شد اما از روستاها به شهرها منتقل گردید که این انتقال بعضا آن را دچار محدودیت هایی کرد تا سرانجام مجددا به متن مولف خود بازگشت.
آقا عباسی حکمت بزرگ هنرشبیه خوانی را تشبیه آن به شهید دانست و گفت: شهید به عنوان شاهد در مرگ و زندگی، سابقه بسیار دیرینه ای در فرهنگ ما دارد. تعزیه در دوران اسلامی شکل شیعی به خود گرفت و به شهدای کربلا پرداخت تا به این شکلی که می بینید به دست ما رسید.
وی خاطر نشان کرد: شبیه خوانی در دوران هایی رونق زیادی داشته و نسخه های زیادی درباره آن نوشته شد اما در زمان هایی نیز دچار غفلت قرار گرفته است. پژوهشگران نمایش ایرانی به تعزیه ارادت داشتند ، فنون آن را کشف کرده و درباره آن صحبت کرده اند.
آقاعباسی با ذکر این نکته که هیچ مسئله ای تا با پژوهش همراه نباشد نهادینه نمی شود تاکید کرد: کشف نکات و ظرائف و پیدا کردن گوشه های فراموش شده و پیدا کردن کارکردهای تعزیه به عهده محققینی است که با به روز بودن و عجله داشتن سرو کار ندارند و برگزاری همایش شبیه پژوهی قدم مبارکی است که امیدوارم با قدرت پیگیری شود تا به نمایش ایرانی هم کمک کند.
یداله آقا عباسی 40 سال در زمینه تئاتر فعالیت دارد و از فنون تعزیه در نمایش های خود نیز استفاده کرده است. وی نویسنده کتاب دانشنامه نمایش ایرانی است که بخش مهمی از آن را تعزیه تشکیل می دهد.آقا عباسی دارای مقاله ها و پژوهش های بسیاری در حوزه نمایش و تئاتراست و هم اکنون در دانشگاه کرمان فعالیت می نماید.
به گزارش پایگاه خبری حوزه هنری یدالله آقا عباسی ، با بیان این که یکی از حکمت های تعزیه حکمت تشبیه است، گفت: اصل ماجرا و حکمت اصلی شبیه خوانی تشبیه به پاکان است و کسانی که در نقش ناپاکان هستند نیز مانند ناپاکان از بدی گریزانند.
وی یکی دیگر از ویژگی های شبیه خوانی را برهم زدن قضا و قدر دانست و افزود: شبیه خوانی این مفهوم را بر هم می زند و در آن ظاهرا شر پیروز می شود اما در حقیقت پیروز نیست.
عباسی با اشاره به این که مشارکت مخاطب در نمایش ایرانی از قدیم یک اصل بوده است، عنوان کرد: افراد در نمایش ها و تعزیه ها مشارکت می کنند و مسیر نمایش را تغییر می دهند و همراه با عوامل تعزیه نمایش را پیش می برند.
این پژوهشگر عدم مشارکت تماشاگر در تعزیه را از خطرهایی دانست که این هنر را تهدید می کند و تصریح کرد: مشارکت تماشاگر تنها با حضورش و فیزیکی نیست بلکه با ایمان خود است که باعث پیروزی خیر بر شر می شود. درست است که همیشه می گویند دوره قاجار دوران اعتلای تعزیه است اما تعزیه از زمانی که در تکیه دولت به شکل درباری در آمد به انحطاط کشیده شد و پس از کشته شدن ناصر الدین شاه برایش تعزیه شاه شهید ساختند.
وی با تاکید بر این که اگر حضور متعالی مخاطب را از تعزیه بگیریم آن را به چیز دیگری تبدیل کرده ایم، گفت: تماشاگران تعزیه را باور می کنند و خلاقیت در تعزیه جمعی و فردی است.
او ادامه داد: در زمانه ایی هستیم که سرگرمی از طرف رسانه ها تبلیغ می شودو اگر تنها بعد سرگرمی هنر باب شود تعزیه هم به مخاطبان و سلایقشان باج می دهد در حالی که تعزیه حکمت هایی دارد مانند مقابله با فراموشی، یادآوری، دانش و بینش و ... که باید محفوظ بماند و جنبه سرگرمی پیدا نکند.