«ویتوریو استورارو» فیلمبردار مطرح ایتالیایی می گوید: نقاشی های محمود فرشچیان منبع الهام ایده‌هایش برای فیلمبرداری فیلم محمد(ص) مجید مجیدی بوده است.

استورارو در گفت‌وگویی با باب فیشر در یک مجله سینمایی آمریکایی در مورد منبع الهامش برای فیلمبرداری فیلم محمد (ص) می گوید: «مجیدی یک کتاب شگفت‌انگیز را از نقاشی‌های یک هنرمند بزرگ ایرانی به نام محمود فرشچیان به من نشان داد که این کتاب منبع الهام ایده‌های من برای این فیلم بود.»

ورود به گالری گزارش تصویری ویژه از پشت صحنه فیلم سینمایی محمد(ص) به کارگردانی مجید مجیدی>>>

فیلم عظیم مجید مجیدی در حالی ساخته می‌شود که در تاریخ سینما 200 فیلم با موضوع زندگی حضرت عیسی(ع)، 120 فیلم با موضوع حضرت موسی(ع) و 80 فیلم درباره دیگر پیامبران ساخته شده است، اما در این میان سهم پیامبر اسلام، حضرت محمد مصطفی(ص) فقط و فقط، یک فیلم شاخص است و آن هم «محمد رسول‌الله» است.
شاید همین موضوع مهم‌ترین انگیزه ساخت فیلم «محمد» توسط مجید مجیدی کارگردان نام ‌آشنای ایرانی باشد. او درباره فیلم مشهور مصطفی عقاد می‌گوید: در «محمد رسول‌ الله» بیشتر به جنبه‌های جنگی پرداخته شده و حتی وجوه معرفتی این جنگ‌ها هم خوب بررسی نشده است، در حالی که پیامبر در همین جنگ‌ها به مسلمانان تاکید می‌کردند که نباید حتی به درخت‌ها آسیبی وارد شود ضمن اینکه این جنگ‌ها بیشتر دفاع بوده نه تهاجمی.
مجیدی 7 سال پیش، بنای ساخت فیلم محمد(ص) را گذاشت. پس از نگارش فیلمنامه‌‌ای در 200 سکانس به کمک کامبوزیا پرتوی و با همکاری حمید امجد، مراحل پیش ‌تولید انجام شد و فیلم در خرداد 1390 پروانه ساخت گرفت.
سرانجام آبان همان سال مجیدی از ساخت فیلمی خبر داد که وقتی به پایان برسد، نام ایران و ایرانی را تا مدت‌ها بر سر زبان‌ها خواهد انداخت. «محمد (ص)» عنوان آخرین اثر کارگردان «رنگ خدا»ست که قرار است به سینما رنگ و بویی خدایی بدهد. ساخت این فیلم، بدون حاشیه و در سکوت کامل خبری آغاز شد و تا امروز کمتر گزارشی از مراحل ساخت آن به بیرون درز کرده است.


لوکیشن اصلی فیلم «محمد» شهرک سینمایی نور در حوالی شهر قم است که 100 هکتار مساحت دارد و به گفته وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، با ساخت شهرک سینمایی مدینه و مکه، گام‌های بزرگی جهت ساخت فیلم‌هایی با موضوع پیامبر(ص) برداشته شده است.


این فیلم در کرمان و عسلویه هم فیلمبرداری شد و در آخرین گام ـ پس از عدم موافقت هندی‌ها ـ این فیلم در آفریقا جلوی دوربین رفت. این سکانس به تعداد زیادی فیل نیاز داشت، چرا که بیانگر ماجرای لشکرکشی ابرهه به مکه و حمله پرندگان به سپاه اوست.


اولین مرحله‌‌ شروع به‌ کار این فیلم از مهرماه سال 1386 با فعالیت گروه تحقیق آغاز شد تا اولین نسخه از فیلمنامه در نوروز سال 1388 آماده شود. طبق پیش‌بینی و برنامه‌ریزی گروه سازنده، دوره‌ پیش‌ تولید پروژه از خردادماه 1389 تا شهریورماه 1390 تعیین شد، تا در پایان این مرحله، فیلمبرداری آغاز شود. مرحله‌ فیلمبرداری 6 ماه به طول انجامید. فیلم سینمایی «محمد (ص)» که در آبان ماه سال 1390 فیلمبرداریش آغاز و اوایل امسال به پایان رسید، از آن به عنوان بزرگ‌ترین پروژه سینمای ایران نام می‌برند بناست فیلم به صورت سه‌گانه سینمایی و مستقل از هم تولید شود که به مقاطع مختلف حیات پیامبر اسلام (ص) بپردازد. اولین فیلم، از واقعه دوران جاهلیت و به هنگام تولد آخرین پیامبر خدا حضرت محمد (ص) آغاز شده و با 12 سالگی ایشان که در اولین سفر به همراه عمویشان ابوطالب به شام پس از رسیدن به صومعه بحیرا است، به پایان می‌رسد. بحیرا راهبی مسیحی است که درباره ظهور آخرین پیامبر به ابوطالب بشارت می‌دهد.  فیلمبردار مطرح ایتالیایی که سه جایزه‌ی اسکار را گرفته است و به‌عنوان فیلمبردار با همراهی حمید خضوعی ابیانه هنرمند ایرانی فیلم محمد (ص) مجید مجیدی را در قاب دوربینش ثبت کرده است، می‌گوید که کتاب نقاشی محمود فرشچیان منبع الهام ایده‌هایش برای فیلمبرداری این فیلم بوده است. 
«ویتوریو استورارو» که برای فیلم‌های «اینک آخرالزمان» (1979)، «آخرین امپراتور» (1987) و «قرمزها» (1981) سه جایزه اسکار گرفته و در فیلم برتولوچی به نام «آخرین تانگو در پاریس» حضور داشته، در گفت‌وگویی با باب فیشر در یک مجله سینمایی آمریکایی (MovieMaker) که در رسانه‌های ایرانی بازنشر داده نشد، خاطره خود از پیوستن به پروژه «محمد (ص)» را اینگونه نقل کرده است: «سال 2010 که با رشید بن هادی (کارگردان) در پروژه‌ای در الجزایر همکاری می‌کردم، برای اینکه اسلام را بهتر بشناسم خواندن کتابی درباره زندگی پیامبر محمد (ص) را شروع کردم. به محض اینکه خواندن آن کتاب را تمام شد، مثل یک رویای جادویی ایمیلی را دریافت کردم با این مضمون که آیا علاقه‌مند هستم در ساخت بخش اول یک سه گانه درباره زندگی محمد (ص) حضور داشته باشم؟» به این ترتیب مجید مجیدی و مهدی حیدریان (تهیه‌کننده) در ژوئن سال 2010 ملاقاتی با استورارو در رم داشتند. استورارو در ادامه این گفت‌وگو با تاکید بر مخاطب بین‌المللی فیلم «محمد (ص)» درباره این موضوع گفته است: «آن‌ها به من توضیح دادند که هدف‌شان این است فیلم تماشاگران بین‌المللی داشته باشد تا داستان زندگی پیامبر محمد (ص) و معنی قرآن را متوجه شوند. من پرسیدم که آیا قرار است این فیلم مردم جهان را با مذاهب مختلف، با هم متحد کند یا آن‌ها را تقسیم‌بندی کند؟ و آن‌ها نیز پاسخ دادند که هدف‌شان متحد کردن مردم با عقاید و باورهای مختلف است. آن‌ها گفتند "محمد (ص)" داستانی از منزلت بشریت است». 
براین اساس پس از صحبت‌های مقدماتی، استورارو، قرآن و یک کتاب دیگر را درباره‌ زندگی پیامبر مطالعه و از چند موزه از جمله «موزه ملی» در تهران هم دیدن کرد؛ جایی‌که متون‌، نقاشی‌ها و مجسمه‌های زیادی از آن دوران در آنجا یافت می‌شد.  استورارو در این گفت‌وگو از یک نام خیلی آشنا برای ایرانیان هم اسم می‌برد. او به باب فیشر می‌گوید: «مجیدی یک کتاب شگفت‌انگیز را از نقاشی‌های یک هنرمند بزرگ ایرانی به نام محمود فرشچیان به من نشان داد که این کتاب منبع الهام ایده‌های من برای این فیلم بود.»  لازم بذکر می باشد استاد محمود فرشچیان نقاش پرآوازه ایرانی نیز جوایز و عناوینی از جمله: انضمام نام هنرمند در فهرست روشنفکران قرن بیست و یکم کمبریج، انگلستان (2000)، تندیس طلایی اسکار ایتالیا (1985)، نشان هنر نخل طلایی ایتالیا (1984)، تندیس طلایی اروپایی هنر، ایتالیا (1995)، دیپلم آکادمیک اروپا، آکادمی اروپا، ایتالیا (1987)، دیپلم لیاقت دانشگاه هنر، ایتالیا (1983)، مدال طلای آکادمی هنر و کار، ایتالیا (1983)، مدال طلای جشنوارهٔ بین‌المللی هنر، بلژیک (1958)، جایزهٔ اول وزارت فرهنگ و هنر، ایران (1973)، نشان درجه یک هنر (1993)، مدال طلای هنر نظامی، ایران (1952)، و ... را در کارنامه کاری خود به همراه دارد.
«اسکات ای. اندرسون» (برنده اسکار برای طراحی جلوه ویژه «باب» در 1996) طراحی جلوه‌های ویژه این فیلم از جمله حمله سپاه ابرهه را برعهده داشته است. در کارنامه کاری اندرسون طراحی جلوه ویژه فیلم‌های «ماجراهای تن تن»، «ترمیناتور 2» «دروازه‌ نهم»، «کینگ‌ کنگ»، «استخوان‌های دوست‌داشتنی» و... دیده می‌شود. 
«میلژن کرکا کلژاکویچ» برنده جایزه «سزار» و «آکادمی فیلم اروپا» و همچنین نامزد دریافت جایزه «اِمی» (اسکار تلویزینی) به عنوان طراح تولید، صحنه و دکور این فیلم معرفی شده است.  طراحی گریم «محمد (ص)» هم به «جیانتو دِروسی» ایتالیایی سپرده شده که برای دریافت جایزه «بفتا» نامزد شده بود. او همچنین گریم فیلم‌هایی مانند «آخرین لشکر - The Last Legion» (طراح گریم)، «مردی با ماسک آهنی» (گریمور اصلی)، «روزی روزگاری در غرب» (گریمور)، «1900» (اثر 1976 - گریمور) را برعهده داشته است. 
«الله رخا رحمان» هندی که او را با نام «ای.آر. رحمان» می‌شناسند، آهنگسازی فیلم را انجام می‌دهد. او تاکنون برنده جوایز بسیاری از جمله 15 جایزه «فیلمفیر»، چهار جایزه ملی فیلم هند، دو جایزه «گِرَمی»، یک جایزه «بفتا»، یک جایزه «گلدن گلوب» و دو جایزه «اسکار» شده و مجله تایم در سال ۲۰۰۹ او را در لیست «تایم ۱۰۰» به عنوان یکی از صد فرد تأثیرگذار در جهان جای داده است. 
«ای.آر. رحمان» که برای ساخت موسیقی فیلم «میلیونر زاغه‌نشین» دو جایزه اسکار گرفته است، به عنوان آهنگساز با این پروژه همکاری می‌کند و گفته می‌شود، او تاکنون اتودهایی از موسیقی را برای این کارگردان ایرانی فرستاده است.  رحمان البته برای ساخت موسیقی فیلم «127 ساعت» هم نامزد دریافت جایزه‌های گلدن گلوب، بفتا و اسکار شد. 
«مایکل اُ کانر» انگلیسی و برنده اسکار نیز به عنوان طراح لباس «محمد (ص)» فیلم محمد (ص) از او نامبرده می‌شود. در کارنامه کاری اُ کانر، دریافت جایزه‌های اسکار و بفتا برای «دوشِس» و نامزدی جایزه‌های اسکار و بفتا برای «جِین اِیر» دیده می‌شود. او همچنین طراحی لباس «قاضی دِرِد»، «آخرین پادشاه اسکاتلند» و «عقاب» را در کارنامه دارد. 
«جیان فرانکو فوماگالی» ایتالیایی طراحی آکسسوار فیلم را برعهده داشته است. او طراحی صحنه‌ نسخه سوم سه‌گانه مشهور «پدرخوانده» را در کارنامه دارد. 
«لوکا لاچین» ایتالیایی هم که دستیار اول کارگردانان تعدادی از پروژه‌های اسم و رسم‌دار سینمای جهان از جمله «007: کازینو رویال»، «007: ذره‌ای آرامش»، «دار و دسته نیویورکی»، «تعادل» و... بوده، در «محمد (ص)» برنامه‌ریز و دستیار مجید مجیدی است.  البته جمعی از سینماگران ایرانی صاحب نام هم در تیم مجید مجیدی جمع است که از آن جمله می‌توان به محسن شاه‌ابراهیمی، حمید خضوعی‌ابیانه، جواد شریفی‌راد، سیروس حسن‌پور، بیژن میرباقری، اصغر نژادایمانی و... اشاره کرد. 
مهدی پاکدل در نقش ابوطالب، علیرضا شجاع‌نوری در نقش عبدالمطلب، محسن تنابنده در نقش ساموئل، داریوش فرهنگ در نفش ابوسفیان، مینا ساداتی در نقش آمنه، ساره بیات در نقش حلیمه و پانته‌آ مهدی‌نیا در نقش فاطمه بنت ‌اسد از بازیگران این فیلم هستند. 
سیدرضا میرکریمی، کارگردان، مشاور مجید مجیدی در این پروژه بین‌المللی است. فیلمنامه «محمد (ص)» را مجیدی و کامبوزیا پرتوی با همکاری حمید امجد نوشته‌اند. 
مجید مجیدی کمتر درباره‌ی فیلم محمد (ص) صحبت کرده است، درباره‌ی دلایل این اتفاق گفته است: «من محافظه‌کار نیستم. در آینده و با آماده شدن فیلم نشست‌هایی را در این خصوص برگزار خواهیم کرد و اطلاعات لازم را به سمع اصحاب رسانه خواهیم رساند.» 
او با اشاره به برخی هجمه‌ها و کج فهمی‌ها در طول ساخت فیلم محمد (ص) هم مطرح کرده است: «در هنگام شروع ساخت فیلم تقریبا با همه‌ی علمای شیعه و سنی جهان اسلام رایزنی کردیم، اما متاسفانه برخی کج فهمی‌ها باعث به وجود آمدن چالش‌هایی شد که پاسخ آن‌ها را به بعد از آماده شدن و نمایش فیلم واگذار کردیم. هدف اصلی ما از ساخت فیلم «محمد»(ص) ایجاد نوعی اتحاد و وفاق در دنیای اسلام و مقابله با قرائت‌های مختلفی بود که از اسلام در دنیا و غرب وجود داشت. مقطعی که از زندگی پیامبر اکرم (ص) برای نمایش در این فیلم انتخاب شده نیز بر همین اساس صورت گرفته است.
آن‌ چه از ابتدا مورد نظر بوده، عرضه‌ این فیلم در ابعاد بین‌المللی و طراحی اثر برای تماشاگر جهانی است. بنا نیست بیننده‌ این فیلم لزوماً مسلمان باشد؛ هر تماشاگری با هر دین و آیینی می‌تواند مخاطب فیلم محمد (ص) باشد. بنابر این منطقی می بود برای تولید این اثر نیز از مشارکت و حضور سینماگران بین‌المللی استفاده شود. برای مدیران پروژه، بدیهی به نظر می‌رسید که وقتی قرار است فیلمی درباره‌ والاترین موضوع نزد ما مسلمانان ساخته شود، باید از برجسته‌ترین سینماگران بین‌المللی و ایرانی دعوت به‌ کار شود. از همین رو، جمعی از عوامل بین‌المللی برای به ‌سامان رساندن این پروژه دعوت به همکاری شدند و در کنار همتاهای ایرانی‌شان مشغول به ‌کار شدند. در این شکل از همکاری، هدف دیگری نیز تأمین شد: تبادل علم و تجربه میان سینماگران تراز اول بین‌المللی و ایرانی. به همین جهت برای برآورده کردن این مقصود، از هر سینماگر خارجی که دعوت به ‌کار شده، همتای ایرانی‌اش نیز در کنار او قرار گرفت تا امکان همکاری مشترک مهیا شود. با توجه به تنوع جغرافیایی کشورمان، کلیه‌ لوکیشن‌های فیلم نیز در ایران انتخاب شد تا با تمرکز تولید، استاندارد کیفی مطلوب‌تری حاصل شود. پس از تحقیقاتی که درباره مشخصات جغرافیایی شهرهای مقدس مکه و مدینه انجام شد، مکان‌هایی که مشابهت لازم را با مختصات فیزیکی این دو شهر داشتند در ایران انتخاب شد، مکانی برای احداث مکه و مدینه در نظر گرفته شد، و در کل شهر مکه با مشخصات 1400 سال قبل، در اندازه‌ی یک به یک (مختصات واقعی) طراحی و ساخته شده است. از این دکور عظیم، تحت عنوان شهرک سینمایی پیامبر اعظم (ص) به تمام پروژه‌های سینمایی جهان درباره‌ تاریخ اسلام امکان بهره‌برداری داده خواهد شد. فهرست برخی از عوامل فیلم سینمایی محمد (ص) از این قرار است: کارگردان: مجید مجیدی/ نویسنده‌ی فیلمنامه: کامبوزیا پرتوی، مجید مجیدی، با همکاری حمید امجد/ مشاور کارگردان: رضا میرکریمی/ کارگردان‌های یونیت دوم: بیژن میرباقری، سیروس حسن‌پور/ دستیار اول کارگردان و برنامه‌ریز: لوکا لاچین/ دستیاران کارگردان: علی سبزواری، حسن نجفی، بهزاد رفیعی، محسن قرائی/ مدیر فیلمبرداری: ‌ویتوریو استورارو، فیلمبردار:‌ حمید خضوعی ابیانه/ طراح تولید (مدیر طراحی صحنه، دکور و آکسسوار): میلژن کرکا کلژاکویچ، مدیران و طراحان هنری: محسن شاه‌ابراهیمی، حمید قدیریان، بابیک برانمیر (بانه)/ طراحی هنری: اصغر نژاد‌ایمانی، بهزاد آدینه/ طراحی آکسسوار: فرانکو فوماگالی/ طراحی لباس: مایکل اوکانر/ طراحی گریم: جیانتو دروسی/ جلوه‌های ویژه کامپیوتری: اسکات اندرسون، هماهنگ‌کننده: امیررضا معتمدی/ جلوه‌های ویژه میدانی: کوریدوری، جواد شریفی‌راد/ مستندسازی پروژه: محمد مقدم، مهتاره علیزاده/ امور بین‌الملل: رضا تشکری/ امور مالی:‌ مهدی نیرومند/ هماهنگی امور مدیریت پروژه: نریمان شاداب/ مدیران تولید:‌ مجتبی متولی، محمد رضا منصوری، فرهاد کی‌نژاد/ تهیه‌کننده‌های اجرایی: پروانه پرتو، علیرضا رضاداد/ تهیه‌کننده: محمد مهدی حیدریان/ سرمایه‌گذار: مؤسسه‌ی سینمایی نور با توجه به این‌که علاوه بر کارگردان، بازیگران از اصلی‌ترین شاخصه‌های تعیین‌کننده‌ هویت یک فیلم به ‌شمار می‌آیند، اکثر‌ بازیگران فیلم محمد (ص) ایرانی هستند. به همین دلیل تلاش شده در طی نزدیک به یک سال جست‌وجو، تمام بضاعت بازیگری کشور در همه‌ شهرها و شهرستان‌های مختلف شناسایی شود تا از میان آنها هنرپیشه‌های مناسب برای نقش‌های مختلف انتخاب شود. 

منبع: zanjan.hozehonari.ir