هنر دینی، هنری است که بیانگر حقیقت باشد

به گزارش پایگاه خبری حوزه هنری به نقل از ستاد خبری جشنواره دینی «رویش»: دومین نشست تخصصی هشتمین جشنواره فیلم کوتاه دینی «رویش» ساعت 15 چهارشنبه دهم آبان ماه در سالن یک پردیس سینمایی هویزه با حضور دکتر محمد رجبی، منصور براهیمی با موضوع گزارش های مستند در قرآن برگزار شد.
دکتر رجبی در ابتدای این نشست گفت: در قرآن گزارش کردن با کلمات متعددی آمده است و هر کدام معنای خاص خودش را دارد. مثلا نباء، خبر ، قصه،مثلوی در توضیح کلمه نباء گفت: نباء یک خبر مهم است که درباره آن باید فکر کرد و خبری است هیجان انگیز و نبی خبری از عالم غیب است که بسیار تکام دهنده است.

وی در خصوص تفاوت کلکه قصه و نباء گفت: قصه گزارشی است با جزئیات دقیق و فرق آن با نباء آن است که در نباء کلیات مطرح می شود اما در قصه جزئیات.
این کارشناس فلسفه و هنر در ادامه افزود: حدیث خبری است نو و کسی آن را نشنیده و اطلاعی ندارد. در قرآن حدیث که جمع آن به صورت احادیث آمده به معنای رویاها است. اما کلمه مثل نوعی روایت است که تجسم می بخشد اگر حکایت طوری روایت شود که به آن تجسم ببخشیم می شود مثل. یکی از معانی تمثیل در قرآن به معنای نقاشی است مثلا در داستان حضرت سلیمان آمده که در معبد آن حضرت جن ها برای ساخت مجسمه و نقاشی به کار گرفته می شدند. سینما تا آنجا که سینمای مستند نباشد می توان گفت تمثیل است (اگر معرفتی به سینما نگاه کنیم) یعنی حقیقتی را تجسم می بخشد.
این پژوهشگر دینی گفت: در قرآن چند جا تاکید شده که قصه را به حق بگوییم یعنی داستان نقل شده دارای امانت باشد. قصه هایی که درقرآن آمده می تواند هر زمان گفته شود و تازگی خود را دارد و هیچ وقت کهنه نمی شود مثلا قصه حضرت یوسف، حضرت ابراهیم. یعنی هر کدام از ما می توانیم در جایگاه خودمان آدم،حوا، یوسف و ابراهیم باشیم این حقیقتی است که هرجا می تواند مطرح شود.
وی افزود: اگر قصد داریم گزارش مستندی را ارائه کنیم باید حقیقت را بنگریم و از ورای ان مسلما چیزهای بیشتری را درک می کنیم که این دید آیه بینی از منظر قرآن است.گزارشی که قرآن در خصوص پیامبر ارائه کرده همیشه چنین تصور می شود که آن طرف ابوسفیان است و این طرف پیامبر و می توان گفت به نوعی مدل سازی صورت گرفته است.
رجبی گفت: در خصوص حادثه کربلا معتقدیم کل یوم عاشورا به این خاطر گفته می شود تاریخی نیست یعنی هر روز عاشورا است و هر کس می تواند در جایگاه یزید یا در جایگاه یاران امام حسین (ع) باشد. قرآن به ما می آموزد که چیزی را پنهان نکنیم. نوع بیان قرآن به گونه ای است که حقیقت را پنهان نمی کند و حقیقت به طور کامل بیان می شود. در گزارش مستند باید حق گفته شود حتی اگر به زیان ما باشد.در قرآن کلمه حق به معنای خداوند است، زیبایی انسان در این است که بتواند نسبتی با حق پیدا کند.
وی در خصوص کلمه زیبایی گفت: وقتی کلمه زیبایی بیان می شود بعضی به اشتباه زیبایی صورت را برداشت می کنند در صورتی که ما عمل زیبا ، کردار زیبا و صدای زیبا داریم. در حقیقت ارزش انسان به این است که چه چیزی را برای خود زیبا قلمداد می کند.در قرآن کلمه زیبایی به معنای فراتری آمده و آن کلمه حسن است.
مدیر عامل سابق بنیاد سینمایی فارابی گفت: خدا در قرآن خودش را محسن معرفی کرده که این کلمه از احسان به معنای زیبایی پراکنده و منعکس کردن آمده است. اما مرتبه ای از زیبایی، زیبایی معقول است مثلا ساختمانی زیبا و براق در چشم فردی ممکن است زیبا به نظر برسد اما در چشم معمار کاروانسرایی که از خشت است زیبا به نظر می آید.
دکتر رجبی ادامه داد: در زیبایی معقول انسان انبساط خاطر پیدا می کند اما بالاتر از این زیبایی، زیبایی بهت است که گاهی به غلط به معنای وحشت ترجمه می شود در این زیبایی انسان کرنش پیدا می کند.امام باقر در مورد مرتبه زیبایی می فرماید: اول بها، دوم جمال، سوم جلال، چهارم عظمت، پنجم نور و در مرتبه آخر رحمت است که معادل فارسی آن مهر است.
وی افزود: در خصوص رحمت پیامبر فرمود اگر خداوند رحمت را تجسم می کرد هیچ آفریده ای به آن زیبایی نبود. زیبایی باید نوعی بیان شود که به زیبایی حقیقی برسد و ما را تبدیل به انسان های مهرورز کند.
منصور براهیمی نویسنده و مترجم در ادامه این نشست با ذکر پرسش هایی گفت: آیا ضرورتی دارد هنر دینی تعریف شود ما وقتی به آب نیازمندیم آیا باید ماهیت آن را تعریف کنیم و به تعریفی برسیم ؟ آیا با تعریف کردن هنر دینی مشکل فیلمسازی ما در این زمینه حل می شود؟ یا حتما باید مسائل در نظریه حل شود؟ اینها مسائلی است که من درگیر ان هستم
وی در خصوص تقابل تاریخ و اسطوره گفت: تقابل بین تاریخ و اسطوره از صدر اسلام وجود داشته و همواره مورد بحث بوده و تا به الان حل نشده باقی مانده است. باید به حدی از شناخت و آگاهی برسیم تا بتوانیم یک اثر هنری خلق کنیم.
رجبی در خصوص برخی اظهارات که چرا باید مسائلی همانند سینمای دینی با 10 سال سخنرانی و همایش باز هم یک پرسش حل نشده باقی بماند گفت: آغاز هر تمدنی مدت ها گفتگو بوده است. مثلا دوره جدیدی که در اروپا شکل گرفت خوب مسلما قرن ها بحث صورت گرفته و شاید تصور این بود که بیهوده باشد اما وقتی الان نگاه می کنیم می بینیم اگر این بحث ها انجام نمی شد تمدن اروپا شکل نمی گرفت.
این پژوهشگر فلسفه و دین گفت: سینماگر باید ثابت کند سینماگر است و بعد وارد عرصه شود، در عرصه دین نیز باید ثابت کند برای خودش دین دار است سپس وارد عرصه سینمای دینی شود. ذوق هنری لازمه هنرمند دینی است و هنرمند باید متوجه بیان سینمایی خود باشد.