نشست پژوهشی هنرهای تجسمی و انقلاب اسلامی در حوزه هنری به مناسبت روز هنر انقلاب برگزار شد

به گزارش پایگاه خبری حوزه هنری، همزمان با روز هنر انقلاب اسلامی و روز شهادت شهید سید مرتضی آوینی، نشست هنرهای تجسمی و انقلاب اسلامی ویژه «روز هنر انقلاب اسلامی» با حضور محمد خزایی، دکتر مرتضی حیدری، عبدالحمید قدیریان، دکتر مرتضی گودرزی دیباج و جمعی از هنرمندان مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری، امروز دوشنبه 26 فروردین در تماشاخانه مهر حوزه هنری برگزار شد.
در ابتدای این نشست دکتر مرتضی حیدری گفت: ما در جایی قرار گرفته ایم که بعضی از خاطرات جالب، متنوع و بعضی از این خاطرات تاسف بر انگیز است. اما چرا تاسف برانگیز؟ حوزه هنری جای مقدسی بوده است که هنرمندان خود جوش و انقلابی و فرزندان خوب حضرت روح الله به طور طبیعی دور هم جمع شده اند و یک محفل هنری و در عین حال انقلابی را پی گرفته اند که ثمره این بنا شاید از همان نقطه آغاز است.
وی ادامه داد: ما تصوری از مجموعه های هنری در طول تاریخ داشته ایم. دوره صفویه را یک دوره باشکوه می دانیم. میراث فرهنگی به جا مانده از آن دوره در حوزه های فقه و ادب، هنر، معماری، نگارگری، خوشنویسی و ... نشانه ممتاز و برجسته این زمینه ها در آن دوره است. وقتی به عقب تر از این دوره یعنی به مکتب هرات نگاهی می اندازیم می بینیم که این مکتب زمینه ساز این حرکت با شکوه است که تجلی آن، در دوره صفویه نمود پیدا کرده است.
حیدری بیان کرد: از حضرت امام صادق (ع) در مفتاح الحیات جمله ای داریم که فرمودند: «حسن هم جواری شهرها را آباد و عمر را افزون می سازد». هنر توسط یک فرد ساخته نمی شود اگر چه استثنایی هم چون ابوالقاسم فردوسی وجود دارد. در حوزه هنری به طور طبیعی و آرام آرام، افراد همدیگر را پیدا کردند.
وی با بیان اینکه زمانی که در حوزه هنری نقاشی می کشیدیم در جای دیگر شب شعری برگزار می شد، خاطرنشان کرد: رسول ملاقلی پور در عبور از کنار نقاشان توانست ترکیب بندی را بیاموزد تا بعد در سینما به کار برد. اما جای تاسف دارد که این با هم بودن و حسن هم جواری را از دست داده ایم.
حیدری در ادامه افزود: هنرمندانی چون چلیپا، عالی و ... از حوزه هنری نگهبانی کرده اند و حوزه را نظام داده اند. جای تاسف دارد که چرا این هنرمندان امروز در حوزه هنری حضور ندارند و چه کسی رغبت حضور آن ها را در حوزه از بین برد. امیدوارم به همت دکتر گودرزی دیباج و جناب مومنی این تجمع دوباره صورت بگیرد.
در ادامه این نشست محمد خزایی با اشاره به آثاری که در هنرهای تجسمی ارائه می شود، گفت: معمولا به سه طریق هنرمند این آثار را ارائه و مخاطب دریافت می کند. اول اینکه یک اثر تجسمی به صورت طبیعت بازنمایی شود یا هنرمند به صورت تجریدی هر جایی را که نیاز نباشد حذف می کند و به صورت ساده تر ارائه می دهد و برداشت سوم ارائه اثر به صورت نمادین است.
وی ادامه داد: در هنرهای تجسمی ما در برخی از این سه طریق خوب کار شده است و برخی جاها کمرنگ تر است. تاریخ نویسان فرنگی یکی از دلایل ندشتن توفیق طبیعت گرایی در هنر ما را به اسلام نسبت داده اند که هنرمندان ما این خلا را با تزیین و نقش های تجریدی و فرم های نمادین پر کرده اند.
خزایی افزود: در این جا این سوال مطرح می شود که آثار ارائه شده در سیلک کاشان که کاملا به صورت تجریدی است آیا اسلامی در آن زمان وجود داشته است؟
وی با اشاره به اینکه وجه نمادین و تجریدی آثار هنری در اوایل انقلاب جایگاه خاصی دارد، اذعان کرد: با نگاه به پوستر گودرزی می بینیم که در تابلوی او رزمنده هایی در حال عبور هستند و گرد و غباری زمینی به یک گرد و غبار آسمانی و به گل های زیبایی تبدیل می شود که روی سر رزمندگان در حال باریدن است.
خزایی در پایان بیان کرد: در پوستر دیگری از شریفی رزمنده ای را می بینیم که در حال وضو گرفتن است و تصویری که در آب افتاده، چهره خورشید و نه چهره خود شخص است که این نمادین بودن آثار را می رساند.
سخنران بعدی این مراسم عبدالحمید قدیریان بود که در ابتدای صحبت های خود گفت: امام ترجمان جدیدی از اسلام مطرح کرد. اگر اسلام تعریف جهان بینی را پالایش روح و خوب بودن و رعایت مسایل شرعی می دانست، امام عنصر دیگری را به آن اضافه کرد و به این موضوع رفعت داد. امام اعلام کرد که همه پیامبران برای ایجاد حکومت آمدند. وقتی با این منظر نگاه می کنیم هنر شکل دیگری می گیرد.
این هنرمند نقاش ادامه داد: باید در فضایی به هنر انقلاب نگاه کرد که عده ای از جوانان سعی کردند در فضای انقلاب و جنگ همدلی کنند و خواستند به نوعی در صف مقدم باشند. هر کسی به اندازه توان خود فعالیت کرد تا در این صف دیده شود.
قدیریان افزود: تعدادی از جوانان هم در راستای فضای ظلم ستیزی که امام ایجاد کرده بود توان نقاشی کشیدن و شعر گفتن و موسیقی را داشتند لذا به این وادی آمدند. اما نگرانی هم وجود داشت که یک سری از بینش هایی که زیاده از حد محدودیت ایجاد می کنند، مجسمه سازی و نقاشی را حرام اعلام کنند.
وی بیان کرد: رهبر انقلاب که در آن زمان سمت های دیگری داشت به همراه گروهی از روحانیون کمک کردند که گروهی از هنرمندان دور هم جمع شدند.
این هنرمند در پایان گفت: جنس وجودی هنر انقلاب، جنس وجودی هنر غرب نیست بلکه کلام نور است.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری حوزه هنری، مرتضی حیدری در نشست پژوهشی هنرهای تجسمی در سخنانی، ذات هنر را نوآور دانست و گفت: بعد از دهه اول انقلاب که در آن کارها با یکدلی انجام می شد و برآمد آن شگفت انگیز بود، در دوره فعلی باید امثال آقای گودرز دیباج و دیگر دوستان دور هم جمع شده و با بیان نظرات آنها از تجربیات شان استفاده گردد تا نقد لحظه به لحظه ای از کارها صورت گیرد و مشخص شود مولفه های انقلاب چه بوده و ما در این مسیر چه کرده ایم که البته در این مورد کوتاهی صورت گرفته است که بایستی صادقانه، جدی و بدون غرض زمینه برای نقد کردن آماده شود.
وی در خصوص اینکه خصلت های برآمده از نهاد انقلاب در زمینه نقاشی، تجلیات خود را در دانشگاه ادامه داده یا خیر، افزود: در دانشگاه بخشی از این فعالیت ها با تنازع و مقابله غیر اصولی به هرز رفت و گروههایی ایستادگی کردند.
وی ادامه داد: انقلاب با گرایش های مردمی زیبا به وقوع پیوست اما اکنون عده ای جلوی آن سنگ اندازی می کنند و به آن صدمه می زنند و در این راه بودجه های مرکز تجسمی صرف مصارفی غیر از این هنر می شود. بدون فراهم آوردن زمینه اقتصادی و رشد هنر، تمام توقعات ما بی جاست.
وی با بیان اینکه زمینه برای فروش آثار هنری باید فراهم گردد، افزود: هم اکنون کشورهای دوبی و قطر مرکز فروش آثار هنری هستند و ایران نیز می تواند از سنتی ترین تا مدرن ترین آثار هنری خود را برای فروش در کشور و جهان عرضه کند.
در ادامه محمد خزایی پژوهشگر هنری، هنر دهه اول انقلاب را مردمی ترین هنر در دوران هنری کشور دانست و گفت: من در چندین مکان آثار حوزه هنری را مشاهده کردم که برایم جای تعجب داشت، اول درزندان قزلحصار که پوسترهای هنرمندان حوزه درآنجا به دیوار درآمده بود و مسجدی در مدینه که پوستر "یا زهرا" از این مرکز در آنجا قرار گرفته بود که این ارتباط بین آثار هنری و مردم را نشان می دهد.
وی افزود: در دهه اول انقلاب اسلامی آثارحوزه به عنوان یک مرکز هنری در همه جا تجلی داشت اما این ارتباط تنگاتنگ میان مردم و این مرکز رفته رفته کمتر شد.
عبدالحمید قدیریان در ادامه این نشست پژوهشی گفت: یکی از شاخصه های مهم در دهه اول انقلاب اسلامی این بود که فرد هنرمند وجود نداشت و همه هیچ کس بودند که در فرهنگ دینی ما نیز بر آن تاکید شده است. جنس کلام در آن دوره، انقلاب و وصل کردن زمین به آسمان بود زیرا افراد صادق و در خدمت انقلاب بودند و صداقت، ایمان داشتن به کلام خود و ایمان از جنس الهی در آنها موج می زد.
وی با بیان اینکه مانیفست هنر انقلاب چیست؟ افزود: اینکه زمانی ما دارای شور و هیجانی بودیم و شهدا را نقاشی می کردیم مانیفست محسوب نمی شود. هنرمند بایستی در فضایی تنفس کند تا تراوشات او در قالب رنگ و فرم دیده شوداما من به عنوان هنرمند مسلمان بایستی کجا تغزیه کنم؟
وی افزود: رهبر انقلاب در جلسه ای که دوستانی هنرمندان را نقد می کردند، گفتند:" شما چه داده اید که الان طلبکار هستید." هنرمند انقلابی باید از نظر فکری تغذیه شود تا با زنده کردن مبانی اعتقادی و ایدئولوژی این هنر به جلو رود.
این هنرمند با اشاره به اینکه اگر خواهان ادامه هنر انقلاب هستیم علاوه بر بحث اجرایی، مهندسی فکری نیز باید صورت بگیرد، افزود: هنرمند انقلابی کسی است که معرفت الهی در او حلول کرده و این می تواند در خیزش اجتماعی و مطالعات فردی نمود یابد. ما برای ارتقای هنر انقلاب بایستی پارامترهای معرفتی را طراحی کنیم، هنر انقلاب باید حسی مانند انقلاب داشته باشد و با نشان دادن دورنما، مسیری را مشخص نماید.
محمد خزایی در ادامه حوزه هنری را باعث ایجاد یک جریان و وحدت میان هنرمندان دانست و گفت: فکر می کنم حوزه هنری می تواند احیاگر آن جریان وحدت باشد و سالهاست این ستون بر شانه های آقای گودرزدیباج سنگینی می کند که اگر او کنار می رفت هیچ نشانی از هنرهای تجسمی باقی نمی ماند. وی می تواند با ایجاد تمهیداتی هنرمندان را گرد هم بیاورد و جریان ساز باشند تا نوعی بسیج هنری شکل بگیرد.
قدیریان این هنرمند مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری در ادامه این نشست پژوهشی خاطر نشان کرد: ما قبل از اینکه هنرمند باشیم انسان هستیم و باید نسبت به امکانات خود به خداوند جوابگو باشیم و هنرمند به دلیل داشتن امکانات وسیع هنری بایستی بیشتر جوابگوی خداوند باشد.
وی ادامه داد: معتقدم قدرت اسلام و انقلاب بیش از شیطنت های دیگر کشورها است تا این به انقلاب امام زمان وصل گردد پس حوزه هنری باید همت بیشتری کند و بحث های آسیب شناسی را فراهم کند زیرا بر خلاف گذشته هنر غرب اکنون در میان جوانان با ارزش محسوب می شود.
قدیریان خاطر نشان کرد: ما در گذشته برای رساندن مفهوم از هر طریق این کار را انجام می دادیم و این به دلیل نداشتن هویتی برای هنر انقلاب بود. در هنر انقلاب اینکه ما بگوییم من این طور می پسندم و فکر می کنم درست نیست مهم رسیدن به قله و نوراست. باورهای دینی هنر انقلاب را می سازد اما اکنون فضایی که هنر انقلابی بتواند در آن رشد کند حذف شده و وجود ندارد و متولیان فرهنگی مسئول ایجاد آن هستند.
این هنرمند افزود: مقام معظم رهبری فرمودند:" از علوم معرفتی و دینی زیاد گفته شده اما از لایه های ظاهری آن سخن به میان رفته و هنرمند باید لایه های درونی را مبین کند." هنرمند دارای جایگاه بسیار رفیعی است زیرا می تواند سوخت موشک انقلاب را ارائه دهد.
مرتضی حیدری نیز در انتهای این نشست گفت: امروزه یک یاس و انفعالی را در تابلوهای جوانان می بینیم و آن ما حصل سوال های بی جواب آنان است ، هنگامی که در جلوی دوربین قول خرید آثار آنان داده اما به آن عمل نمی شود چنین اتفاقی می افتد. ما مستعد ترین جوانان و نسلی با هوش و آرمان گرا را در کشور داریم اما بایستی سرپرستی باشد تا انباری از آثارخوب آنان را که تولید شده، عرضه کند.