فیلم های ماندگار سینمای جهان متکی بر فیلمنامه هایی است که انسان های خلاق و هنرمند آن را نگاشته اند

سعید افشار کارشناس و منتقد سینما در کارگاه آموزش فیلمنامه نویسی حوزه هنری زنجان که عصر چهاردهم آبان ماه در محل تالار فرهنگ و هنر شهید آوینی حوزه هنری زنجان برگزار شد، فیلم های ماندگار سینمای جهان را متکی بر فیلمنامه هایی دانست که انسان های خلاق، مستعد و هنرمند آن را نگاشته اند و افزود: فیلم نامه نویسی یکی از کارهای تخصصی در حیطه ی سینماست به طوری که بدون وجود یک فیلم نامه خوب کمتر شاهد فیلم های ارزشمند خواهیم بود.
وی در متن سخنان خود به وجوه اشتراک سه حیطه ی داستان ، نمایش نامه و فیلم نامه نویسی اشاره نمود و گفت: در هر سه شما با موضوعی سرو کار دارید که هدفی را پی می گیرد. موضوعی که انتخاب می گردد مشتمل بر هدفی است یا به طور عکس با بیان یک هدف در پی کسب اندیشه و یا موضوعی هستیم.
وی در خصوص زاویه دیدی که سبب به وجود آمدن ژانرهای مختلف می گردد گفت: زاویه دید داستان، نمایش نامه و فیلم نامه بر سه محور اساسی تشکیل می شود. در ژانر طنز نگاه نویسنده از بالا به پایین است اما در موضوعات مستند اجتماعی و دید واقعی به دنیای پیرامون نگاه نویسنده به صورت مستقیم در حول موضوعات می چرخد. اما اگر دیدگاه نویسنده در یک سطح از پایین به بالا باشد موجب خلق ژانرهای حماسی و تراژیک می شود.
این منتقد سینما در ادامه به نقاط افتراق سه حیطه ی داستان ، نمایش نامه و فیلم نامه نویسی اشاره نمود و گفت: داستان متنی نوشتاری است که همواره و در هر زمانی به آن مراجعه می کنیم و در واقع ویژگی بارز یک داستان متن بودن آن است. شما با کلمات و واژه ها سرو کار دارید. نویسنده آزاد است در ذهنیت و شخصیت مخاطب وارد شده و حوادث را نقل کند. اما در نمایش نامه چنین امکانی وجود ندارد و در واقع متن نوشته شده برای اجرا بر روی صحنه و سن نگارش شده است.
وی افزود: آنچه داستان و نمایش نامه را از هم متمایز می سازد نحوه روایت داستان در نمایش نامه است که بر مبنای الگوی دیالوگ نویسی انجام می شود. مخاطب بر روی  صحنه تنها گفتگوی بین شخصیت ها را می بیند. اما در فیلم نامه مسئله دشوارتر می شود. نویسنده با محدودیت از یک سو و گستردگی امکانات از سوی دیگر مواجه است. شما در فیلم نامه با کنش انسان ها و اعمال و رفتار آن ها سرو کار دارید. این امر موجب می شود که ما با سه نوع شخصیت پردازی در حیطه ی این سه مقوله مواجه باشیم.
سعید افشار با اشاره به این که شخصیت در داستان با توصیف ساخته می شود گفت: در نمایش نامه شما مجبورید در قالب کلام شخصیت را طوری جمع و جور کنید که برای مخاطب شما باورپذیر شود.
وی در پاسخ به این پرسش که چرا برخی از داستان ها جذاب و ماندگار هستند و در ذهن و روح مخاطب جاودانه می شوند اما بر خی هیچ تاثیری در عواطف شما نمی گذارند، گفت: نویسنده پس از مشخص نمودن موضوع و زاویه دید به این مسئله می اندیشد که داستان از چه عناصری ساخته می شود؟ داستان ها همواره از موضوعی ساخته می شوند و این موضوعات بر پیکره ی دو عنصر اساسی شخصیت و حادثه قرار دارند. شخصیت چیزی است که حادثه بر آن اعمال می شود و شخصیت همواره محمل ورود حادثه است اما حادثه اتفاق و یا رویدادی است که موجب ایجاد بی نظمی می گردد. تمام تلاش داستان بر این است که این بی نظمی را دوباره به نظم جدیدی برگرداند. این دو عنصر ساختمان اصلی داستان را تشکیل می دهد.
این کارشناس و منتقد سینما با اشاره به این مطلب که داستان باید جذابیت و گیرایی داشته باشد، گفت:  این امر با توضیح اطلاعات در داستان روی می دهد، توضیحی که نویسنده در ابتدای داستان به مخاطبش ارائه می دهد. این کشش و گیرایی موجب می شود که مخاطب تا پایان داستان با حوادث و رویدادها همراه شود. اگر این امر صورت نگیرد مخاطب داستان را نمی خواند و یا فیلم را تماشا نمی کند. هر نویسنده موفقی باید بر تک تک این موارد اشراف داشته و این تکنیک ها را با هنرمندی به کار برد.
وی در ادامه افزود: وقتی از حیطه ی هنر در رشته های مختلف سخن می گوییم موضوع شیوه ی نگاه هنرمند مطرح می شود. انسان به موضوعات پیرامون خویش تنها از برخی زاویه ها نگاه می کند و شاید بر بسیاری از حوادث پیرامون خود اشراف ندارد. این بازی حضور و غیاب همواره وجود دارد و وظیفه هنرمند کشف همین ناشناخته ها و زاوایای ناپیداست. اگر هنرمندی گوش ها، چشم ها و تفکرات خود را هدفمند نسازد و نادیده ها را نبیند هنرمند شناخته نمی شود. این نگاه هسته اصلی رویکردما به مسائل را تشکیل می دهد.
  سعید افشار در پایان ضمن اشاره به اهمیت کار فیلم نامه نویسی گفت: در اکثر فعالیت های هنری، ذوقی و فکری استعداد بخشی از آن را تشکیل می دهد و مابقی احتیاج به پشتکار، تمرین و مطالعه دارد.