رونمایی از کتاب سال های بی قراری خاطرات جواد منصوری

حجت الاسلام جعفریان: تاریخ شفاهی را به عنوان علم و دانش ببینیم/ خاطرات شفاهی باید از سیاست دور باشد
به گزارش پایگاه خبری حوزه هنری در این مراسم حجت الاسلام جعفریان استاد تاریخ و کتابشناسی با بیان این که طی سال های گذشته از مشتریان دائمی آثار تاریخ شفاهی بوده است، عنوان کرد: در طول دو دهه گذشته شاهد شکل گیری دانش جدیدی بوده ایم که با عنوان تاریخ شفاهی مطرح شده است.
وی ادامه داد: بعد از آن که انقلاب اسلامی به پیروزی رسید، داستان ها و خاطرات آن دوران برای مردم جذابیت پیدا کرد. در علم تاریخ تا امروز شاهد شکل گرفتن علم جدیدی بوده ایم که به آن تاریخ نگاری می گوییم و علمی که امروز در اختیار ما است در گذشته از کشورهای دیگر وارد کشورمان شده است و آن را آگاهانه تاسیس نکردیم.
این محقق و پژوهشگر با تاکید بر این که باید سعی شود تا پایه های تاریخ شفاهی به درستی بنا شود، عنوان کرد: باید به تاریخ شفاهی به عنوان علم و دانش نگاه کنیم و هدفمان از آن علمی باشد چرا که علم نور است و اطرافش را هم روشن می کند.
جعفریان با بیان این که باید به جنبه علمی تاریخ شفاهی متعهد باشیم، تصریح کرد: بخش عمده ایی از عقب ماندگی کشورمان به دلیل این است که علوممان را از جنبه علمی نگاه نمی کنیم و تصور می کنیم که تنها علم باید در خدمت ما باشد.
وی افزود: تاریخ نگاری های ما پر از بخش هایی است که به سمت قصه می رود و در تاریخ شفاهی نباید به سمت قصه گویی برویم و از بحث اصلی خارج شویم. برخی خاطراتی که در حال حاضر از برخی علمای قم نقل و منتشر می شود مستند نیست و خود علما هم آن ها را تکذیب می کنند. اگر آثاری که امروز منتشر می کنیم را درست و علمی به دست آیندگانمان برسانیم از ما ممنون خواهند بود.
او گفت: اگر گردآورندگان آثار مصلحت می دانند برخی بخش های اثر و خاطره منتشر نشود بهتر است آن بخش ها را در موسسه ایی نگهداری کنند تا برای محققان و پژوهشگران و آیندگان باقی بماند. همچنین کار سیاسی با کار علمی و پژوهشی متفاوت است و نباید توجه اول به مسائل سیاسی باشد ، بلکه خاطرات شفاهی باید تا حدی که می شود از سیاست دور باشد.
جعفریان با اشاره به این که جواد منصوری دوره های مختلفی را تا پیروزی انقلاب اسلامی تجربه کرده است، گفت: وی توانایی قدرت بیان صحیح و دقیق خاطراتش را دارد و از لحاظ شخصی هم نگاه معتدلی دارد و جزء در یک یا دو مورد که احساس کردم با عشق و علاقه برخی مسائل را مطرح می کند در کل نگاه معتدلی داشته است.
وی با بیان این که محسن کاظمی نیز در نگارش خاطرات شفاهی فردی حرفه ایی است، عنوان کرد: کاظمی در نگارش خاطرات از آدم های دانشگاهی استفاده می کند و در عین حال البته کار نگارش را به طور شخصی انجام می دهد.
این محقق و پژوهشگر همچنین در نقد کتاب "سال های بی قراری" گفت: یکی از بهترین بخش های کتاب حواشی آن است که در پایان هر بخش نوشته شده و البته دوست داشتم که تمام حواشی فهرست وار در پایان کتاب گنجانده شوند. همچنین ارادت جواد منصوری به دکتر علی شریعتی بیش از حد در کتاب نمایان است و باعث شده در قسمت هایی به مخالفان و منتقدان شریعتی توهین شود. از خاطره گو انتظار می رود خاطراتش را بگوید نه این که تحلیل هایش را نیز ذکر کند.
وی با بیان این که کتاب خاطرات هوشنگ ابتهاج از لحاظ نوع خاطره نویسی قابل توجه و یادگیری است، عنوان کرد: در این کتاب لحن مصاحبه شوند در متن (داخل پرانتز) آورده شده است که باعث جذابیت بیشتر اثر و ارتباط برقرار کردن مخاطب با راوی اثر می شود.
در ادامه این مراسم مجتبی رحماندوست – نماینده مجلس شورای اسلامی- با اشاره به حضور بزرگان و مبارزان دوران قبل از پیروزی انقلاب اسلامی و خانواده شهدا گفت: انقلاب پیروز نمی شد مگر با حضور ، ایثار و از خودگذشتگی بزرگانی همچون شما.
وی گفت: با آن که مطالبی آماده کرده بودم اما در جای دیگر که فضایی در حد و اندازه من داشت ارائه خواهم کرد.
این مراسم با حضور محسن مومنی شریف رییس حوزه هنری، حجت الاسلام فخرزاده، محسن کاظمی، مرتضی سرهنگی، هدایت الله بهبودی، جواد منصوری، عزت شاهی، دکتر شیبانی، و دیگر مبارزان دوران قبل از پیروزی انقلاب اسلامی برگزار شد.
--------------------------
محمود فاضلی: زندگی جواد منصوری جزیی از دنیای زمان اوست که می تواند با شرح آن نه فقط هویت مذهبی خود بلکه دنیایی که در آن زندگی کرده را بشناساند.
محمود فاضلی کاردار سابق ایران در یونان در مراسم رونمایی از کتاب سالهای بی قرار با بیان این مطلب که احترام عمیق و قلبی خود را به مبارزات سیاسی جواد منصوری تقدیم می کنم و تبریک می گویم به محسن کاظمی برای انتشار این کتاب، گفت: طی بیش از سه دهه گذشته آثار برخورد تحریمی، انتقادی با تاریخ معاصر ایران روبه پیشرفته و شاخص ترین آن هم رواج خاطره نویسی از سوی رجال و چهره های سیاسی است که مورد اقبال جامعه نیز قرار گرفته است. بی شک اطلاعات مندرج در خاطرات این عزیزان به انباشت تجربه های ملی کمک می کند و مراحل مقدماتی تدوین تاریخ معاصر ایران را فراهم خواهد کرد.
وی افزود: نکته سنجی و تامل در موضوعات متنوع و کسب تجربه های مستقیم در صحنه های مبارزات سیاسی، دقت در مشاهدات و ارتباط منصوری با سایر مبارزین هم عصر خود و مصاحبت با آنان ذهن و فکر او را چنان پرورده که یادداشت های او می تواند به تشریح اوضاع سیاسی و اجتماعی و روشن ساختن طرز فکرو عمل جریان های سیاسی آن دوران کمک کند.
فاضلی با اشاره به اینکه کتاب های اسناد و خاطراتی که از سوی مراکز اسنادی و پژوهشی در این دو دهه منتشر شده فقط ناظر به بخشی از پرسش ها درباره علل انقلاب هستند، گفت: انتشار هر کتاب تاریخی به ویژه خاطرات سیاسی فرصتی است تا از خاطرات و پیشینیان خود بیشتر بدانیم چرا که به گفته سقراط حکیم می دانم که هیچ نمی دانم.
وی با بیان اینکه منصوری از جمله مبارزانی است که در جریان رویارویی با رژیم شاه از زیر شکنجه های جسمی و روحی ساواک جان به در برده و در بهمن 57 خود را به سیل جمعیت مبارز می رساند، گفت: خاطرات او،تاریخ دو دهه مبارزه با رژیم پهلوی ، سرگذشت جریان های سیاسی قهر آمیز و گروههای مبارز مسلح است. خاطرات او مانند کسانی که با تاخیر داشته های خود را مکتوب می کنند و به دلیل دور شدن از حوادث و رویدادها،حافظه شان آنها را یاری نکرده؛بعضا دچار فراموشی و کم گویی می شوند.
کاردار سابق ایران در یونان درباره تدوین کتاب سالهای بی قرار گفت: تدوین کننده در کتاب مجبور بوده در کنار پرداختن به خاطرات مبارزان مسلمان ، نام های دیگری را در حاشیه ها و پا نوشت ها بیاورد. تدوین کننده در مسیر پر نشیب و فراز کتاب خود انسان هایی را دیده که برای اعتلای مرز و بوم خویش و ایجاد آینده ای درخشان برای فرزندان این سرزمین ،با هر عقیده و فکری و از هر طریقی که صلاح می دانستند زحمت کشیدند اما در تاریخ نامی از آنها برده نشده است اما در این کتاب سعی شده یادی از آنها هرچند کوتاه برده شود.
وی خاطر نشان کرد: هرچند تدوین کننده تلاش کرده در کتاب از چند چهره و خدمات آنها یاد کند اما در کتاب هنوز همفکرانی از منصوری هستند که بسیار گذرا از آنها نام برده شده است و باز هم چنین فرصتی از دست رفته است. در مدت 14 سالی که از انتشار اولین کتاب خاطرات جواد منصوری می گذرد، کتاب های خاطرات بسیاری منتشر شده و برخی از مراکز و سازمان های اسنادی با انتشار بخشی از اسناد و مدارک منتطبق با اهداف و سلیقه های خود به روایت انقلاب پرداخته اند اما تدوین کننده تلاش دارد به برخی نواقص اشاره کند.
وی درباره خط مشی جواد منصوری گفت: مبارزات منصوری به لحاظ خط مشی ایدئولوژیک و چه از نظر وابستگی گروهی و سازمانی با مبارزانی همچون احمد احمد و عزت شاهی هم جهت است.
فاضلی مدت نگارش این کتاب را 16 ماه اعلام کرد و افزود: متن اصلی کتاب شامل گزارشات و خاطرات و تحلیل های منصوری است. ترکیبی از یادداشت های او در زمانی که در سفارت ایران در شهراسلام آباد بود. 12 ساعت مصاحبه یادداشت های او را تشکیل داده است. چارچوب اصلی همان یادداشت های اسلام آباد است وکتاب نسبت به کتاب خاطرات قبلی او 70 درصد تغییر داشته و اساسا هویت جدید پیدا کرده است.
کاردار سابق ایران در یونان به فصل های کتاب اشاره کرد و گفت: کتاب در ده فصل و هر فصل بیانگر خاطرات مقطعی از زندگی جواد منصوری است. سرفصل های اصلی کتاب شامل: 55 نفر، پشت پنجره، تلاشی تازه، دویدن بی امان، زخم های گرم،پشت دیوارهای بلند،عصر مجاهدین، تبعید، بی قراری ها و آزادی هستند. عکس های منتشر شده از منصوری و سایر مبارزین و همچنین آرم سازمان های سیاسی نیز از جمله ابتکاراتی است که بر جذابیت کتاب سالهای بی قرار افزوده است و ما را به فضای دهه اول انقلاب می برد. مولف در ورودی هر فصل از زبان راوی مطلبی را آورده که این نیز به جذابیت کتاب می افزاید.
وی با بیان اینکه زندگی جواد منصوری جزیی از دنیای زمان اوست که می تواند با شرح آن نه فقط هویت مذهبی خود بلکه دنیایی که در آن زندگی کرده را بشناساند، خاطر نشان کرد: امیدوارم در کتاب سال های بی قرارنویسنده درصدد نشان دادن صادقانه رویدادهای سیاسی زمان خود باشد و خاطرات او سرنخ هایی را برای تحلیل سیاسی اجتماعی برای پژوهشگران به همراه داشته باشد.
فاضلی ادامه داد: نویسنده در خاطرات خود قصد تسویه حساب با رقیبان خود نداشته و اظهاراتش کاملا صادقانه بیان شده است. اما در پاره ای موارد قضاوت های او درباره حوادث ممکن است با برداشت خوانندگان کتاب همسو نباشد.
وی خاطر نشان کرد: منصوری در بخش عصر مجاهدین و در گفتگو با یکی از اعضای سازمان با هدف اتمام حجت در رساندن واقعیات ، مطالب خود را در 12 محور مشخص می کند که این بخش تا حدودی از خاطره گویی خارج شده و به طرح مواضع سیاسی وی تبدیل شده است. درست است که منصوری مشاهدات خود را مرهون دید شخصی و نحوه حضور درعرصه کشمکش ها بنا نهاده ولی مطالعه توصیف احوال کسانی که با او ارتباط داشتند و نیزبیان روابطی که میان او و افراد موجود است بخش متنابهی از صفحات کتاب را در برگرفته و منبعی از خلقیات و روحیات گوناگون افراد عصر او را به دست می آورد.
کاردار سابق ایران در یونان گفت: منصوری اگر در کتاب خود از همفکران عصر خود دفاع می کند، انتظار می رود آن دفاع بدون ملاحظات شرایط تاریخی آن زمان باشد زیرا اگر افراد در زمانه خویش مورد نقد قرار می دهد باید آنها را در همان زمان خود و با خدمات آن دوران تطبیق دهد.
--------------------------
منصوری اسوه ای برای وزارت امور خارجه است/ نگاه منصوری آرمانگرایانه واقعبینانه است
کمالوندی که به نمایندگی از وزارت امور خارجه در مراسم رونمایی از کتاب سالهای بی قرار حضور داشت ، در ابتدا متن پیام دکتر صالحی وزیر امور خارجه کشور که برای جواد منصوری نوشته شده بود را برای حاضران قرائت کرد.
کمالوندی در ادامه در سخنانی گفت: آقای منصوری، شما سالهای زیادی را در اسارت گذرانده اید و سالهای زیادی را در خدمت شما دروسی مربوط به قبل و بعد از انقلاب را آموختم. انقلاب شکوهمندی که می رود دنیا را تغییر دهد و امروز یقین داریم این انقلاب در مرزهای خود باقی نمانده و منشا برکات زیادی خواهد بود که آثار آن نیز مشهود است و این موضوع مسئولیت ما را در وزارت امور خارجه سنگین می کند.
وی با بیان اینکه در حدود ده سال با جواد منصوری همراه بوده و درس های زیادی از وی آموخته، افزود: من کتاب سالهای بی قرار را نخواندم و سخت است که در مورد آن حرف بزنم اما خود ایشان را خوب خوانده ام و می شناسم. همه کسانی که از وزارت امور خارجه در اینجا هستند تاکید می کنند که آقای منصوری در سه حوزه سیاسی، فرهنگی و کنسولی پایه گذار بزرگی بوده و هست و هنوز هم از نگرش درست او استفاده می شود که هم مفاهیم اصیل دینی و هم نگاه آکادمیک را دارد.
این کارمند وزارت امور خارجه افزود: کار در وزارت امور خارجه سخت است زیرا هم با نگاه آرمان گرایانه و هم با نگاه روشنفکرانه و واقع گرایانه ، سیاست ها مورد انتقاد قرار می گیرد و لازم است افرادی چون آقای منصوری حضور داشته باشند تا در عین اینکه نگاه آرمان گرایانه دارند با واقع بینی به مسائل نگاه کنند همانطور که رهبر انقلاب فرمودند " من آرمان گرای واقع گرا هستم".
وی ادامه داد: اصرارمنصوری بر اصول ، گاهی اوقات برای ما درس آموز بوده و هنوز هم است . روحیه او روحیه جوانی است و هنگامی که او مطالب را به گونه ای شوق انگیز و زاید الوصف بیان می کند بیانگر چیزی جز نگاه اصیل دینی با توجه به گذشته بسیار ارزشمند و درس آموز او نیست که می تواند برای جوانان با گرایش عدالت طلبانه قابل توجه باشد.
کمالوندی در پایان سخنان خود گفت: ما آقای منصوری را از ته دل دوست داریم و او را اسوه ای برای وزارت امور خارجه می دانیم ونگاه ارزشمند او در این مرکز طرفداران زیادی دارد و امیدواریم با انتقال تجربیات خود به جوانترها در مسیر طوفنده انقلاب سهیم باشید.
----------------------------------------------
منصوری به من اجازه داد تا آنطور که می خواهم در کتاب قلم بزنم/ شالچیلار در سال های بیقراری زنده شد
محسن کاظمی تدوین گر کتاب سالهای بی قرار در مراسم رونمایی این کتاب گفت: حضور تک تک حضار بارقه امیدی برای پژوهشگران است که با دلی محکم وارد حوزه های پژوهشی شوند و مسائل مربوط به تاریخ را صید کرده و در اختیار جامعه قرار دهند.
کاظمی ادامه داد: یکی از زیباترین قسمت های کار من پژوهش های میدانی و حاشیه ای بود که بهترین نکته آن مربوط به زندگی مرحوم حاج مهدی شالچیلار و حاج محمود هاشمیان است. مرحوم شالچیلار در اردیبهشت سال 48 فوت کرده و ما اکنون بعد از این همه سال برای او مراسم تجلیل می گیریم و این به دلیل گم بودن او در تاریخ ما است. شالچیلار انسان خالصی بود که نمونه اش در این زمان بسیار کم است و وظیفه ماست تا این الگو ها را به جامعه معرفی کنیم تا نمونه های بیشتری از این نوع افراد به جامعه تقدیم شوند.
وی در خصوص خانواده مرحوم شالچیلار گفت: وی از خانواده ای ثروتمند بود که در قیام شیخ عبدالحسین شرکت کرده و توسط رضا شاه در سال 1305 سرکوب و به دماوند تبعید می شود. بعد از آن پدر شالچیلار از تبریز به تهران می آید تا سرپرستی خانواده تبعیدی های این قیام را به عهده بگیرد. مهدی، خلیل و مهدی و محسن سه پسر خانواده شالچیلار بودند که منشا خدمات زیادی برای جامعه شدند.
تدوینگر کتاب سالهای بی قرار افزود: حاج مهدی شالچیلار در 19 سالگی به دلیل داشتن ثروت زیاد به حج می رود اما همواره ثروت خود را صرف کارهای فرهنگی و محرومان می کرد. وی با شناسایی محتاجان به کمک آنها می رفت و تمام زندگی خود را صرف این گونه کارها نمود تا آنجا که بعد از فوت او چشم ها و دست هایی که به او چشم دوخته بودند تا چهلم وی جلسات مختلف بزرگداشت برای وی برپا کردند.
وی خاطر نشان کرد: در جامعه، ما موضوعات را خرج روز می کنیم و اکنون می بینیم نامی از حاج مهدی شالچیلار نیست و تصمیم گرفتیم در کتاب سالهای بی قراراو را زنده کنیم و از او تجلیل نماییم.
کاظمی درباره محمود هاشمیان که در کتاب سالهای بی قرار درباره سخن گفته شده ، اظهار داشت: هاشمیان معلمی بود که بسیاری از وزرا و علما در مدرسه علوی از شاگردان او بودند و ما خواستیم در آستانه هفته معلم به پاس 50 سال تدریس از وی تقدیر شود.
وی اضافه کرد: هاشمیان در طول مدت فعالیت خود یک سوم از درآمد خود را صرف خرید کتاب و هدیه آن به دیگران می کرد. او کتاب می خرید و آن را در مکان های عمومی توزیع می نمود . کاری که او 50 سال پیش بنیان گذاشت امروزه در اروپا انجام می گیرد که هر کسی کتابی را که می خواند در مکان عمومی رها کرده تا نفر بعدی اما این روش در کشور ما نهادینه نشد.
کاظمی گفت: حوزه هنری به عنوان یکی از متولیان فرهنگی کشور وظیفه خود می داند از این موجود نازنین تقدیر کرده و دست او را ببوسد.
وی در پایان سخنان خود تشکر ویژه ای از جواد منصوری کرد و گفت: از آقای منصوری سپاسگذارم که فضایی برای من به وجود آورد به خاطر ذهن اندیشمندانه و در نهایت سعه صدر به من اجازه داد تا در این کتاب قلم بزنم و مطالبی که اوبه من امانت داده بود را به این شکل آراسته کرده و در اختیار شما بگذارم. همچنین از همسرم به خاطر تمام صبوری ها و بردباری هایش سپاسگذارم و می خواهم اگر در طول این چند سال توفیقی برای من به خاطر کارهایم محسوب شده ، برای او هم ثبت گردد.
------------------------------------
مرحوم حاج مهدی شال چیلار،محمود هاشمیان،دکتر جواد منصوری و محسن کاظمی تقدیر شدند
در پایان مراسم رونمائی از کتاب سال های بی قرار نویسنده کتاب، روای و همچنین دوتن از چهرهای انقلابی و معلمین دوران انقلاب مورد تقدیر قرار گرفتند.
به گزارش پایگاه خبری حوزه هنری- در مراسم رونمائی از کتاب سال های بیقرار که به زندگی، مبارزات و زندانی شدن دکتر جواد منصوری، از چهرهای انقلابی ایران اسلامی می پردازد؛از زحمات ایشان، گردارونده کتاب و همچنین دوتن از چهرهای انقلابی با حضور محسن مومنی شریف رئیس حوزه هنری، حجة السلام فخرزاده، دکتر شیبانی و حجة السلام حمیدانی تقدیر شد.
در این مراسم حوزه هنری، انتشارات سوره مهر، بنیاد شهید وزارت امور خارجه، شرکت سایه گستران ایرانیان و کانون زندانیان سیاسی مسلمان پیش از انقلاب با اهداء لوح تقدیر و هدایایی از ایشان تقدیر به عمل آوردند.
گفتنی است خلیل شال چیلار برادر مرحوم حاج مهدی شال چیلار در مراسم تقدیر از ایشان ضمن دریافت لوح تقدیر و هدایا گفت: تشکر می کنم از مجریان این طرح و دکتر شیبانی که از سال های انقلاب خدمت ایشان بوده ایم.
شایان ذکر است در پایان این مراسم دکتر منصوری در سخنرانی کوتاهی ضمن تشکر از گرداورندگان این مراسم گفت: از تک تک حضار شرکت کنند در این مراسم تشکر می کنم و امیدوارم همه کسانی که نقشی در این انقلاب داشته اند روزی بتوانند آثار و تحقیقات خود را منتشر کنند.