جهان امروز، جهان صفر و یک است

یک هنرمند عکاس گفت: متأسفانه هنوز در خصوص وضعیت معاصر سرزمین مان، یک آرشیو عکس حرفه ای وجود ندارد و این امر، ظلمی است که به آیندگان روا داشته می شود.

محسن راستانی در حاشیه جلسه نقد و بررسی  گفتگو با خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، اظهار کرد: جهان امروز، جهان صفر و یک است. ولی ما هنوز نتوانسته ایم یک ذخیره تصویری فوق العاده فعال و حرفه ای از سبک زندگی و افتتخاراتمان داشته باشیم و متأسفانه در کشورمان نهادی وجود ندارد که به حافظه تصویری این سرزمین فکری بکند و آن را در یک آرشیو ملی جای دهد.

وی عدم سازماندهی را از مهم ترین مشکلات هنر عکاسی در ایران برشمرد و افزود: باید از طریق یک مدیریت سازمانی به سوابق و دستاوردهای خود نظر کنیم و در واقع همین مدیریت است که می تواند باعث آشنایی سازمان ها و مدیران با هنر عکاسی شود. 

راستانی تصریح کرد: در کشور ما هنوز عکاسی به عنوان یک وسیله کاربردی در تحقیقات علوم اجتماعی و مسائل مختلف زندگی روزمره به رسمیت شناخته نشده و این هنر صرفاً به شکل یک علاقه، مورد توجه قرار می گیرد. به عبارت دیگر این علاقه هنوز نتوانسته است شکل حرفه ای خود را پیدا کند. 

وی خاطر نشان کرد: در کشور ما علیرغم وجود دانشکده ها، دانشجویان و علاقمندان هنر عکاسی، یک مکانیزم مدیریتی درست برای ادامه حیات این هنر وجود ندارد و به همین دلیل توجه به عکاسی در حد یک علاقه متوقف می شود و این علاقه نمی تواند خود را به یک ساحت حرفه ای تبدیل کند.

این هنرمند عکاس با بیان اینکه حرفه ای بودن یک عکاس به این معناست که بتواند با هنر خود، زندگی اش را تأمین کند، اظهار کرد: در سطح دنیا، علاقمندی افراد به هنر عکاسی توانسته به آنها رزق برساند، ولی در ایران این گونه نیست.

وی با اشاره به اینکه در دنیا، هر عکاس با آثارش زندگی می گذراند، ولی در ایران عکاسان زندگی شان را به پای عکاسی می گذارند، گفت: همین جاست که متوجه می شویم یک اختلال تاریخی و اجتماعی در این پروسه وجود دارد و آن هم این است که در کشور ما نهادی وجود ندارد که برای شکل گیری عکاسی و خدمات و تولیدات آن بستر سازی کند.

راستانی خاطر نشان کرد: در دنیا فعالیت در رسانه ها، بخشی از درآمد عکاسان است و حتی سازمان های فرهنگی، حامی یا به عبارتی درخواست کننده تولید اثر عکاسی هستند که این درخواست می تواند مربوط به زمینه های مختلف اقتصادی، پژوهشی، تاریخی یا مستند سازی باشد، ولی در ایران اینطور نیست.

وی با اشاره به اینکه در سطح دنیا به عنوان مثال از بدو شکل گیری یک کارخانه، عکاسی و مستند سازی از آن هم آغاز می شود، افزود: همین امر می تواند برای عکاس، روزی رسان باشد. ولی متأسفانه در کشور ما کسی برای عکاسی، سفارشی ندارد.

 این هنرمند عکاس با بیان اینکه در ایران موضوعات فراوانی وجود دارد که قابلیت تهیه کتاب عکس از هر کدام شان وجود دارد، اظهار کرد: هنوز هم که هنوز است، موفق نشده ام کتاب عکسی را در ایران ورق بزنم که نشان دهنده چهره، فضا و محل زندگی ایرانی ها باشد. در واقع کتاب های عکسی که به اسم ایران و ایرانی وجود دارد، صرفاً به اماکن تاریخی و طبیعی ایران پرداخته است.

وی با اشاره به اینکه ایران، سرزمین پر باری است که مردمان آن، آداب و رسوم، معماری، پوشش، زبان و چهره متفاوتی دارند، تصریح کرد: متأسفانه هیچ یک از این مشخصه ها، مستند سازی نشده اند و به همین دلیل، بسیاری از مسائل در کشور ما، محل اختلاف است.

راستانی زنجان را منطقه بسیار مستعدی برای عکاسی عنوان کرد که از عکاسان با استعدادی برخوردار است و افزود: زمانی که من به عنوان یک عکاس غیر بومی وارد زنجان می شوم، موضوعات متنوعی را می بینم که بسیار مشتاقم از آنها عکس بگیرم. ولی تعجب می کنم که چرا عکاسان زنجانی در جستجوی موضوع هستند. در واقع به نظر به قدری وفور موضوع در این استان وجود دارد که عکاسان بومی، قادر به دیدن آن نیستند، ولی افراد غیر بومی به خوبی آن را حس می کنند.

وی با اظهار تأسف از اینکه بسیاری از هنرمندان عکاس شهرستانی تابع مدلی از عکاسی هستند که از طریق مرکز رواج می یابد، گفت: این امر به نگاه بومی لطمه می زند. به عبارت دیگر هنرمندان شهرستانی باید به این قوت و اعتماد به نفس برسند که از عکاسی در شهر و دیار و خانه خود احساس توفیق کنند و منتظر تعیین تکلیف و توصیه ها و فرصت های پایتخت نشینان نباشند.

این هنرمند با بیان اینکه زنجان، استانی کاملاً قدیمی می باشد که هنوز سنت ها در آن حفظ شده است و منابع فرهنگی بسیاری دارد، اظهار کرد: جوانان این استان علاوه بر انعطاف پذیری بسیار بالا، برای تحول و یادگیری هم بسیار مشتاقند و این یک توفیق بزرگ است.

وی بالفعل شدن این پتانسیل ها را در گرو مدیریت صحیح دانست و افزود. این مدیریت نمی تواند با دلسوزی و سفارش و تشویق صورت گیرد؛ چرا که امروز در سراسر دنیا، مدیریت یک شیوه است و ما باید با این شیوه ها آشنا شویم.

راستانی کسالتی را که گاهاً در بین برخی هنرمندان شکل می گیرد، ناشی از نادیده گرفتن منابع موجود دانست و خاطر نشان کرد: مدیریت ها باید سعی کنند منابع، امکانات، نعمت ها و موهبت های این استان را به هنرمندان عکاس نشان دهند و با به وجود آوردن امکان تعاون بیشتر برای آنان، زمینه رشد این استعداد و پتانسیل ها را فراهم آورند.

این هنرمند عکاس گفت: متأسفانه بسیاری از هنرمندان و علاقمندان به عکاسی به ظرفیت بصری و گرافیکی عکاسی در صحنه های عاشورایی واقف نیستند و من هنوز به عنوان یک عکاس ایرانی نتوانسته ام آنچه که در عزاداری های حسینی وجود دارد را به شکل یک حس خیلی غنی در آثار عکاسان این کشور مشاهده کنم.

وی با بیان اینکه در اکثر عکس های عاشورایی فقط اجتماع مردم دیده می شود، گفت: هنرمندان و هنرجویان عکاس نتوانسته اند عکاسی در جمع را فرا بگیرند و این باعث شده است که بسیاری از آنها به تصنع نزدیک شوند و این یکی از خطاهای عکاسی است.

این مدرس عکاسی با اشاره به اینکه اکثر آثار عکس عاشورایی بر روی اتفاقاتی مثل تعزیه یا سینه زنی متمرکز شده است، افزود: نگاه عکاسانه باید بسیار متفاوت و نافذ تر از چیزی باشد که عکاسی در یک صحنه با آن روبرو می شود.

راستانی با بیان اینکه خود عاشورا از نظر بصری یک رسانه تصویری است، گفت: در این واقعه، انتظاری فراتر از یک صحنه و یک رویداد از عکاس و عکاسی وجود دارد و من به عنوان یک عکاس ایرانی هنوز در خصوص آثار عکاسی عاشورایی ارضاء نشده ام.