زنجان
← همه اخبار
به بهانه مسابقه بین‌المللی کارتون و کاریکاتور داعش/ هنری با تاریخی بزرگ که هنوز به رسمیت شناخته نشده
۷ بهمن ۱۳۹۳کد خبر: 33288۲
کاریکاتور، همان قدر که عنوانی آشنا می نماید، مبهم و دور از ذهن است. به راستی چه هنری را می توان کاریکاتور نامید؟
در پشت واژه کاریکاتور که شاید به نظر مخاطب، واژه ای ساده با معنایی محدود جلوه کند، تعریف های فراوان و داستان ها و روایات گوناگونی وجود دارد که به سادگی نمی توان از تمام آن ها مطلع شد. «محمدرفیع ضیایی» کارتونیست و کاریکاتوریست پیش کسوت کشورمان از معدود افرادی است که در این عرصه پژوهش های فراوانی انجام داده و کاریکاتور را به معنای ایدئولوژیک و کاربردی از نظر گذرانده است و توانسته در اثری کم نظیر، تمام آنچه یک محقق، هنرجو و علاقه مند به هنر کارتون و کاریکاتور نیاز دارد که آن را بداند، ارائه کند. ضیایی بیش از ۳۰ سال فعالیت مستمر مطبوعاتی دارد و آثار بی شماری به چاپ رسانده که بی تردید یکی از برجسته ترین و شاخص ترین آن ها، مجموعه دو جلدی «پرونده کاریکاتور» است.
ضیایی در مقدمه این اثر ذکر می کند که نام کتاب توسط دکتر مرتضی گودرزی دیباج، استاد و محقق هنر، انتخاب شد و هم او بود که پیشنهاد کرد تا من پرونده ای به نام کاریکاتور بگشایم و بدینسان او مشوق این راه شد و نهایتا شد آنچه که امروز فراهم آمده است.
وی همچنین در ادامه مقدمه این اثر می نویسد: «مشکلات این هنر فرهیخته و پیام دار به گونه ای است که هنوز نه رسمیت آکادمیک و نه چندان رسمیت حرفه ای دارد و این در حالی است که کاربرد آن در کشاکش های اجتماعی و سیاسی چنان موثر است که آتش توپخانه در جنگ.»
ضیایی در ادامه با اشاره به این که بازخوانی کاریکاتورها بدون درک دوران آفرینش آن ها مشکل خواهد بود، آورده است: «بنا به این دلیل گوشه هایی از جریانات تاریخی و حیات سیاسی حوزه فعالیت کاریکاتوریست ها نیز در این اثر مورد توجه قرار گرفته است.»
مرتضی گودرزی دیباج نیز که در شکل گیری مجموعه دو جلدی «پرونده کاریکاتور» ضیایی را همراهی و همیاری کرده است، درباره پدید آمدن این اثر و چند و چون آن می گوید: این اثر، یکی از معدود کتاب های مربوط به کاریکاتور کشور نیست، بلکه تک کتاب نفیس به لحاظ متن و عمق مطالب است.
وی می افزاید: حدود 5 سال به همراه محمدرفیع ضیایی که جزء معدود افرادی است که درباره کاریکاتور به معنای ماهوی، معرفت شناسی، تاریخ و ژانر آن تبحر دارد، بر روی این اثر متمرکز شدیم. این مجموعه کتاب به پیشنهاد من بر قرار شد، چرا که احساس کردم در فضای دانشگاهی چنین کتابی که بحث وسیعی پیرامون کاریکاتور در آن وجود دارد نیاز است.
نویسنده در فصل نخست این کتاب با تعریف مبانی کاریکاتور و کارتون و چگونگی پدید آمدن این واژگان، سخن را آغاز کرده است و مخاطب از همان ابتدای امر، خواهد فهمید که اثری جامع و کامل پیش رو دارد و با خوانش آن گشتاری طولانی مدت اما لذت بخش در جهان کاریکاتور را تجربه خواهد کرد.
همچنین توضیحات و تفسیر نویسنده از واژگان مختلف، سبک های هنری، دوره های تاریخی و معرفی شخصیت های برجسته این عرصه، توضیحاتی صرفا ژورنالیستی و کم عمق نیست؛ چراکه در حقیقت با اثری مواجه ایم که با وجود حجم زیاد واژگان و اطلاعات، توضیحات و تفاسیری مکفی برای خواننده ارائه کرده است و خواننده را تنها در کهکشانی از اطلاعات رها نخواهد کرد، بلکه ستاره های این پهنه را برایش می شکافد و زیر و بم اجرام کهکشان کاریکاتور را نمایان می کند.
محمدرفیع ضیایی در این کتاب، کاریکاتور را بر اساس تقسیم بندی یی که مجله وریتی ورلد withy world انجام داده است در 7 بخش کاریکاتور سیاسی، کاریکاتور چهره، کمیک استریپ، تفریحی و تفننی، انیمیشن، کتاب کمیک و طراحی فکاهی جای می دهد.
نویسنده در کنار معرفی کاریکاتوریست های مختلف جهان که عموما جزو اولین های این رشته و یا قدیمی ها بوده اند، مبانی فکری و فلسفی بسیاری از آن ها را هم مورد کنکاش قرار می دهد و به بحث و تفسیر نظرات و آرای این هنرمندان و زاویه نگاه آنان به هستی و جهان پیرامون می پردازد.
همچنین مجموعه دو جلدی «پرونده کاریکاتور» در کنار بررسی مکاتب مختلف فلسفی و ایدئولوژیک و تاثیر این مکاتب در هنر کاریکاتور، این مقوله را به لحاظ جغرافیایی نیز مورد بحث و بررسی قرار داده است و کاریکاتور را در مناطق مختلف جهان و کشورهای دیگر معرفی می کند که در این میان، ایران نیز فصلی مجزا و پر و پیمان را در جلد دوم به خود اختصاص داده است. مخاطب با اطلاعاتی بدیع و نو از کاریکاتور کشورمان، پیشینه آن و شخصیت های برجسته این عرصه در کتاب رو به رو می شود. در این اثر به کاریکاتور در کشورهای مختلف جهان نیز، نگاهی موشکافانه شده و از حیث تاریخچه، شخصیت های تاثیرگذار و نام آشنا و نشریات تخصصی مورد بررسی قرار گرفته اند.
باری به نظر می رسد نوع چینش این اطلاعات و بخش بندی ها و فصل بندی کتاب تا حدودی شتابزده صورت گرفته است و از نظم و انسجام قابل قبولی برخوردار نیست و ممکن است در برخی موارد مخاطب را دچار سردرگمی کند. فهرست بندی مطالب نیز بدون درج دقیق صفحات انجام شده است و با توجه به این که این اثر در بردارنده بیش از یک هزار و 100 صفحه است، پدیدآورنده و ویراستار آن باید بیش از این بر هدایت مخاطب برای رسیدن به مطلب مورد نظرش اهتمام می ورزیدند.
تصاویر اثر نیز با آن که از تازگی و فراوانی برخوردارند و باعث می شوند مخاطب ذهنیت صحیحی از آثار و مکاتب هنری کشورها و دوران های مختلف تاریخی و جغرافیایی به دست بیاورد، اما جا داشت که با کیفیت بهتر و همچنین چینش صحیح تر در صفحات منتشر شوند که نگارنده امیدوار است در چاپ های بعدی اثر به این نکات نیز توجه شود تا شاهد کتابی به تمام معنا نفیس در عرصه هنر کاریکاتور کشور باشیم.
مجموعه دو جلدی «پرونده کاریکاتور» که هر مجلد آن حدود 550 صفحه را در بر می گیرد، در 2500 نسخه و قیمت 14 هزار تومان در سال 1388 توسط نشر سوره مهر برای نخستین بار به چاپ رسیده است.
اشتراک‌گذاری:لینک کوتاه: https://zanjan.hozehonari.ir/s/EEUWECP
نظرات
در حال بارگذاری…
منبع: zanjan.hozehonari.ir